TienLieu.comTiên Liệu
Mở cửa hàng, quán nhỏ

Vốn lưu động khi mở cửa hàng: cần giữ mấy tháng và tính thế nào

Vốn lưu động là tiền giữ cửa hàng sống khi doanh thu chưa đủ bù chi phí. Công thức ba phần, bảng ba kịch bản sáu tháng đầu và cách theo dõi mỗi tuần.

A middle-aged Vietnamese woman counting small bundles of cash into a metal box at a shop counter after closing, overhead angle, single warm lamp, dark green background

Vốn lưu động của một cửa hàng nhỏ là phần tiền giữ cho cửa hàng chạy được khi doanh thu chưa đủ bù chi phí, gồm ba phần: tiền bù phần chi cố định còn hụt trong những tháng đầu, tiền nằm trong hàng và nhập lại, và quỹ tiền lẻ, tiền chợ. Phần lớn cửa hàng nhỏ nên giữ đủ phần hụt của ba đến sáu tháng, tính theo kịch bản thận trọng.

Đây là khoản dễ bị cắt nhất khi tổng dự trù vượt số tiền đang có, vì nó không nhìn thấy được như bàn ghế hay máy móc. Bài này đưa công thức từng phần, bảng ba kịch bản doanh thu sáu tháng đầu bằng số giả định, các khoản hay quên, một tình huống minh hoạ và cách theo dõi vốn lưu động mỗi tuần.

Vốn lưu động gồm những gì

Phần thứ nhất là tiền bù hụt chi cố định. Tiền thuê, tiền công, điện nước, phí thuê bao, các khoản này đến hằng tháng bất kể bán được bao nhiêu. Trong những tháng đầu, phần doanh thu còn lại sau khi trừ tiền hàng thường chưa đủ trả hết, và phần hụt đó phải lấy từ vốn.

Phần thứ hai là tiền nằm trong hàng. Cửa hàng bán hàng hoá luôn có một lượng hàng trên kệ và một lượng tiền để nhập lại. Bán được một món, tiền về, nhưng phải chi ngay để nhập món khác. Lượng tiền "đứng" trong vòng quay này không bao giờ rút ra được khi cửa hàng còn chạy.

Phần thứ ba là quỹ nhỏ cố định: tiền lẻ để thối, tiền chợ ứng trước của quán ăn, tiền sửa vặt khẩn cấp như thay bóng đèn, thông cống. Không lớn, nhưng thiếu nó thì việc hằng ngày bị khựng.

Ba phần này khác nhau về bản chất: phần thứ nhất sẽ cạn dần và không quay về, phần thứ hai và thứ ba nằm lại trong cửa hàng suốt thời gian kinh doanh. Khi dự trù, viết ba dòng riêng, đừng gộp thành một câu "để dư một ít".

Công thức từng phần

Mỗi dòng là một công thức để bạn thay số của mình. Ký hiệu đặt trong ngoặc giúp bạn ghi lại cho lần tính sau.

PhầnCông thứcGhi chú
Chi cố định một tháng (C)Thuê + tiền công + điện nước + thuê bao + các khoản lặp lạiTính cả tiền công của chính chủ cửa hàng
Tỷ lệ bù tháng thứ n (b)Doanh thu sau tiền hàng chia cho CLấy theo kịch bản thận trọng
Hụt tháng thứ nC nhân (1 trừ b), nếu b lớn hơn 1 thì bằng 0Cộng các tháng tới khi hết hụt
Tiền trong vòng quay hàngGiá trị lô hàng đầu nhân một tỷ lệ quay vòngTỷ lệ phụ thuộc gối đầu của nhà cung cấp và tốc độ bán
Quỹ nhỏ cố địnhTiền lẻ + tiền chợ vài ngày + sửa vặtGiữ cố định, bù lại mỗi tối
Vốn lưu độngTổng hụt + tiền trong vòng quay + quỹ nhỏKhông cộng thêm dự phòng theo tỷ lệ, vì đã tính theo kịch bản thận trọng

Điểm dễ sai nhất là tỷ lệ bù. Người mở cửa hàng thường lấy tỷ lệ mình mong đợi, trong khi nên lấy tỷ lệ mà nếu xảy ra mình vẫn chịu được. Phần dưới đây cho thấy cùng một cửa hàng, ba kịch bản cho ra ba con số rất khác.

Ba kịch bản sáu tháng đầu

Số giả định để minh hoạ: chi cố định C bằng 10 đơn vị một tháng. Mỗi ô ghi tỷ lệ bù và phần hụt của tháng đó.

ThángThận trọngVừaLạc quan
1bù 30%, hụt 7bù 50%, hụt 5bù 70%, hụt 3
2bù 40%, hụt 6bù 60%, hụt 4bù 80%, hụt 2
3bù 50%, hụt 5bù 70%, hụt 3bù 90%, hụt 1
4bù 60%, hụt 4bù 80%, hụt 2bù 100%, hụt 0
5bù 70%, hụt 3bù 90%, hụt 1bù 100%, hụt 0
6bù 80%, hụt 2bù 100%, hụt 0bù 100%, hụt 0
Cộng hụt27 đơn vị15 đơn vị6 đơn vị

Cùng một cửa hàng, phần hụt chênh nhau gấp hơn bốn lần giữa kịch bản lạc quan và thận trọng. Nếu bạn chỉ chuẩn bị theo kịch bản lạc quan, chỉ cần doanh thu chậm hơn dự tính một chút là vốn cạn vào tháng thứ hai. Chuẩn bị theo kịch bản thận trọng không có nghĩa là bi quan: nếu cửa hàng chạy tốt hơn, phần chưa dùng vẫn nằm đó.

Nên giữ mấy tháng: tuỳ loại cửa hàng

Quán đồ uống, quán ăn ở khu đông người qua lại. Khách thử nhanh, doanh thu lên sớm nếu sản phẩm ổn. Ba tháng hụt theo kịch bản thận trọng thường là mức tối thiểu hợp lý.

Tạp hoá, cửa hàng bán lẻ khu dân cư. Khách cần thời gian đổi thói quen mua, nhưng hàng hoá quay vòng đều. Ba đến bốn tháng hụt, cộng phần tiền trong vòng quay hàng.

Tiệm dịch vụ cần khách quen. Tiệm tóc, tiệm móng, tiệm sửa đồ thường cần lâu hơn để có khách quay lại. Bốn đến sáu tháng là mức nên tính.

Cửa hàng ở khu mới, chưa đông dân. Lượng khách phụ thuộc tốc độ dân về ở, khó đoán. Nên tính sáu tháng và có điểm dừng rõ ràng.

Cửa hàng có mùa vụ. Bán theo mùa như đồ Tết, đồ đi học, đồ mùa hè thì tính vốn lưu động theo những tháng thấp điểm đi liền nhau, không tính theo trung bình năm.

Khoản hay quên trong vốn lưu động

Khi cộng phần hụt, nhiều người chỉ tính tiền thuê và tiền công. Những khoản dưới đây cũng phải nằm trong C hoặc trong quỹ nhỏ:

  • Tiền công của chính chủ cửa hàng, kể cả khi chưa rút.
  • Tiền thuê trả theo quý hoặc nửa năm: tổng tháng không đổi nhưng đến kỳ là một khoản lớn cùng lúc.
  • Nợ nhà cung cấp đến hạn: gối đầu giúp lúc đầu, nhưng tới hạn thì phải trả dù tuần đó bán chậm.
  • Thuế, phí định kỳ của hộ kinh doanh theo quy định hiện hành.
  • Sửa chữa máy móc, nhất là tủ mát, máy pha, máy giặt chạy liên tục.
  • Hàng hết hạn, hàng bán giảm cuối mùa.
  • Phí nhận thanh toán, phí ứng dụng bán hàng, hoa hồng kênh giao hàng.
  • Chi phí quảng bá tiếp sau khai trương, vì một lần khai trương hiếm khi đủ giữ khách.

Mỗi khoản thiếu trong C làm tỷ lệ bù trông cao hơn thực tế, và phần hụt tính ra nhỏ hơn thực tế. Đó là lý do nhiều cửa hàng thấy sổ sách có vẻ ổn mà tiền mặt vẫn vơi dần.

Tình huống giả định: cửa hàng của chị Lan

Số tròn giả định để minh hoạ, đơn vị tự quy đổi. Chị Lan mở cửa hàng đồ gia dụng nhỏ, chi cố định C là 10 đơn vị một tháng, đã gồm tiền công của chị. Chị lấy kịch bản thận trọng ở bảng trên: tổng hụt sáu tháng là 27 đơn vị. Lô hàng đầu 30 đơn vị, nhà cung cấp cho gối đầu một phần, chị ước tiền trong vòng quay bằng một phần ba lô đầu, tức 10 đơn vị. Quỹ tiền lẻ và sửa vặt 1 đơn vị.

Vốn lưu động: 27 + 10 + 1 = 38 đơn vị. Tiền thuê trả theo quý, mỗi kỳ 9 đơn vị (3 đơn vị một tháng nhân ba). Khoản này đã nằm trong C, nhưng chị đánh dấu riêng tháng thứ tư và tháng thứ bảy là hai mốc cần nhiều tiền mặt, và mỗi tháng trích 3 đơn vị vào một khoản riêng cho kỳ thuê kế tiếp.

Sau ba tháng, doanh thu thật nằm giữa kịch bản thận trọng và kịch bản vừa: đã hụt 7 + 5 + 4 = 16 đơn vị, ít hơn 18 đơn vị của kịch bản thận trọng. Chị không tiêu phần chênh 2 đơn vị vào việc khác, mà giữ lại cho ba tháng sau, vì tháng thứ tư là tháng trả tiền thuê quý.

Theo dõi vốn lưu động mỗi tuần và đặt điểm dừng

Vốn lưu động chỉ có ích khi bạn biết nó đang cạn nhanh hay chậm. Một nhịp theo dõi đơn giản:

  1. Cuối mỗi tuần, ghi ba số: tiền mặt và tài khoản, giá trị hàng ước tính, số đang nợ nhà cung cấp.
  2. Cuối mỗi tháng, tính tỷ lệ bù thật: doanh thu sau tiền hàng chia cho C.
  3. Đặt tỷ lệ bù thật cạnh ba kịch bản để biết cửa hàng đang đi theo đường nào.
  4. Nếu hai tháng liền thấp hơn kịch bản thận trọng, xem lại thực đơn, mặt hàng, giờ mở cửa, cách quảng bá, trước khi bỏ thêm tiền.
  5. Đặt trước một điểm dừng: khi vốn lưu động còn bằng phần hụt của hai tháng mà tỷ lệ bù chưa tăng, cả nhà ngồi lại quyết định thu hẹp, đổi hướng hay đóng cửa.

Điểm dừng không phải để bi quan, mà để quyết định được đưa ra khi còn tiền xoay xở, không phải khi đã cạn. Một cửa hàng đóng cửa đúng lúc vẫn giữ lại được cọc mặt bằng, hàng tồn bán được và một phần thiết bị.

Sai lầm hay gặp với vốn lưu động

Vốn lưu động hiếm khi cạn vì một biến cố lớn, mà vì những thói quen nhỏ lặp lại trong mấy tháng đầu:

  • Cắt vốn lưu động trước tiên khi tổng dự trù vượt số tiền đang có, giữ nguyên phần trang trí.
  • Dùng tiền vòng quay hàng để mua thêm mặt hàng mới, làm trống kệ món đang bán chạy.
  • Rút tiền bán hàng mỗi ngày cho chi tiêu gia đình mà không ghi, cuối tháng không còn số để so.
  • Coi tiền gối đầu của nhà cung cấp là tiền của mình, tới hạn trả bị dồn vào cùng tuần với tiền thuê.
  • Thấy tháng thứ hai khá hơn tháng đầu liền chi phần còn lại vào mở rộng, trong khi kịch bản chưa qua mùa thấp.

Cách phòng chung là tách tài khoản hoặc ít nhất tách sổ: tiền của cửa hàng một nơi, tiền gia đình một nơi, mỗi lần chuyển qua lại đều ghi lại. Có sổ tách bạch thì mọi con số trong bài này mới tính ra được.

Câu hỏi thường gặp

Vốn lưu động khác vốn đầu tư ban đầu thế nào?

Vốn đầu tư ban đầu là tiền đặt vào một lần như sửa sang, thiết bị, giấy tờ. Vốn lưu động là tiền giữ cửa hàng chạy hằng ngày: bù phần chi cố định còn hụt, tiền nằm trong hàng và quỹ tiền lẻ, tiền chợ.

Nên tính vốn lưu động theo kịch bản nào?

Theo kịch bản thận trọng, tức tỷ lệ bù mà nếu xảy ra bạn vẫn chịu được. Nếu cửa hàng chạy tốt hơn, phần chưa dùng vẫn còn; nếu tính theo kịch bản lạc quan, chỉ cần chậm một chút là cạn vốn sớm.

Có cần cộng dự phòng theo phần trăm vào vốn lưu động không?

Thường không cần nếu bạn đã tính phần hụt theo kịch bản thận trọng, vì bản thân kịch bản đó đã là khoản đệm. Dự phòng theo tỷ lệ nên đặt vào khối sửa sang và thiết bị.

Tiền công của chủ cửa hàng có tính vào chi phí cố định không?

Nên tính. Không tính thì tỷ lệ bù trông cao, phần hụt trông nhỏ, và cửa hàng có vẻ hoà vốn trong khi người chủ đang làm không công. Bạn có thể chưa rút, nhưng vẫn nên ghi.

Làm sao biết vốn lưu động đang cạn quá nhanh?

So tỷ lệ bù thật mỗi tháng với ba kịch bản đã lập. Nếu hai tháng liền thấp hơn kịch bản thận trọng, phần hụt sẽ vượt dự trù, đó là lúc cần xem lại mặt hàng, giờ mở cửa và cách bán.

Cửa hàng có mùa vụ tính vốn lưu động thế nào?

Tính theo chuỗi những tháng thấp điểm đi liền nhau, không tính theo trung bình năm. Tiền thu được mùa cao điểm nên để riêng một phần đủ nuôi cửa hàng qua mùa thấp kế tiếp.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138