Khi đổi nhà thuê, bạn cần có trong tay cùng lúc: tiền cọc nhà mới, tiền thuê kỳ đầu nhà mới, tiền thuê những ngày còn lại của nhà cũ và các phí giữ chỗ khác, trong khi tiền cọc nhà cũ chỉ về sau khi bạn đã trả nhà và chủ nhà kiểm tra xong. Phần chênh lệch đó, gọi là khoảng hở tiền mặt, mới là thứ cần dự trù trước.
Khoảng hở này thường lớn gấp hai đến ba lần tiền thuê một tháng, nhỏ lại khi hai hợp đồng khớp ngày và cọc mới nhẹ, to ra khi chủ nhà mới đòi trả trước theo quý. Bài này đưa ra công thức tính, bảng các khoản giữ chỗ để điền, những khoản quanh tiền cọc hay bị quên và cách thương lượng để thu hẹp số ngày phải trả tiền hai nơi.
Vì sao đổi nhà thuê cần nhiều tiền mặt hơn bạn nghĩ
Nhiều người tính đơn giản: cọc nhà cũ bao nhiêu thì dùng lại đúng số đó làm cọc nhà mới. Phép tính này sai ở thời điểm. Chủ nhà mới cần cọc lúc ký hợp đồng để giữ nhà cho bạn, thường trước ngày dọn vài tuần. Chủ nhà cũ trả cọc sau khi bạn đã dọn đi, kiểm tra hư hỏng và chốt điện nước. Giữa hai thời điểm là một khoảng từ một tháng tới hơn hai tháng, trong đó tiền của bạn nằm ở cả hai chỗ.
Điều thứ hai là hai hợp đồng hiếm khi khớp ngày. Nhà mới muốn bạn nhận nhà ngay để không mất tháng cho thuê, nhà cũ có thời hạn báo trước ba mươi ngày hoặc hơn. Kết quả là bạn trả tiền thuê cho hai nơi trong một khoảng thời gian. Với nhiều nhà, khoản này lớn hơn tiền thuê xe.
Điều thứ ba là các điều kiện thanh toán khác nhau. Nhà cũ có thể thu tiền thuê theo tháng, nhà mới thu theo quý hoặc nửa năm. Căn có đồ nội thất có khi đòi cọc cao hơn căn trống. Toà nhà có quản lý thường thu thêm phí dịch vụ, phí gửi xe, cọc thẻ từ ngay từ ngày đầu. Mỗi khoản nhỏ, cộng lại làm khoảng hở rộng thêm đáng kể.
Công thức tính khoảng hở tiền mặt
Tính theo bốn bước, mỗi bước một con số. Ghi ra giấy, đừng tính nhẩm, vì chỉ cần quên một khoản là kết quả lệch hẳn.
- Cộng tiền giữ chỗ nhà mới: cọc, tiền thuê kỳ đầu theo đúng số tháng chủ nhà thu, phí môi giới nếu có, các khoản cọc và phí trả trước của toà nhà. Gọi là A.
- Cộng tiền còn phải trả cho nhà cũ: tiền thuê tới ngày trả nhà theo hợp đồng, tiền điện nước chốt, chi phí sơn sửa và vệ sinh. Gọi là B.
- Cộng tiền dời đồ và ổn định chỗ mới: vật tư, xe, bốc xếp, tháo lắp, đồ bổ sung. Gọi là C.
- Khoảng hở tiền mặt bằng A cộng B cộng C, trừ đi tiền thuê một tháng mà bạn vẫn luôn để dành để trả nhà hằng tháng. Đây là số tiền bạn phải có thêm ngoài nhịp chi tiêu bình thường, cho tới ngày cọc nhà cũ về.
Khi cọc nhà cũ về, phần lớn khoảng hở được bù lại. Phần không bù lại được chính là chi phí thật của việc chuyển nhà: tiền thuê chồng, tiền dời đồ, tiền sửa trả nhà và phần cọc bị trừ nếu có. Biết riêng hai con số này giúp bạn quyết định có nên chuyển ngay hay chờ thêm một kỳ hợp đồng.
Các khoản giữ chỗ nhà mới cần hỏi trước khi ký
Hỏi chủ nhà hoặc bên quản lý đủ các dòng dưới đây trước khi đặt cọc. Dòng nào câu trả lời là "không có", gạch đi; dòng nào chưa rõ, ghi lại để hỏi lần nữa.
| Khoản | Câu nên hỏi | Cách ước lượng | Số của bạn |
|---|---|---|---|
| Cọc | Cọc mấy tháng, trả lại khi nào và trong điều kiện nào? | Số tháng cọc nhân tiền thuê một tháng | |
| Tiền thuê kỳ đầu | Thu theo tháng, quý hay nửa năm; ngày thu cố định là ngày nào? | Số tháng mỗi kỳ nhân tiền thuê | |
| Phí môi giới | Ai trả phí môi giới, bên thuê hay bên cho thuê? | Thường tính theo một phần tiền thuê một tháng | |
| Phí dịch vụ toà nhà | Phí quản lý tính riêng hay đã gồm trong tiền thuê? | Theo diện tích hoặc theo căn, hỏi con số cụ thể | |
| Gửi xe | Gửi xe máy, ô tô tính theo tháng, có thu trước không? | Số xe nhân mức theo tháng | |
| Cọc thẻ, chìa khoá | Mỗi thẻ thang máy, thẻ cổng cọc riêng hay miễn? | Số người trong nhà nhân số thẻ cần | |
| Điện nước | Tính theo giá điện nước nhà nước hay theo mức chủ nhà đặt? | Lấy hoá đơn ba tháng gần nhất của nhà cũ làm mốc so | |
| Sửa nhỏ ban đầu | Hư hỏng có sẵn ai sửa, có lập biên bản tình trạng nhà không? | Đi kiểm tra ổ điện, vòi nước, khoá, cửa sổ |
Một căn có tiền thuê thấp hơn nhưng thu theo quý, cọc ba tháng và tính điện nước cao có thể làm khoảng hở tiền mặt lớn hơn hẳn một căn tiền thuê cao hơn nhưng thu theo tháng. Hãy so tổng A, không so riêng giá thuê.
Những khoản quanh tiền cọc hay bị quên
Phạt báo trả nhà muộn. Hợp đồng nhà cũ thường ghi phải báo trước một thời hạn nhất định. Báo muộn có thể mất một phần hoặc toàn bộ cọc. Đọc lại điều khoản này trước khi đặt cọc nhà mới, không phải sau.
Trả nhà trước hạn hợp đồng. Nếu bạn rời đi khi hợp đồng còn hiệu lực, nhiều hợp đồng cho chủ nhà giữ cọc. Hỏi xem chủ nhà có đồng ý trả cọc nếu bạn tìm được người thuê thay không.
Cọc bị giữ tới khi có hoá đơn điện nước cuối. Có chủ nhà chờ kỳ hoá đơn sau ngày bạn dọn đi mới tính đủ và trả cọc, làm cọc về muộn thêm vài tuần.
Chênh lệch kỳ thanh toán. Nhà cũ đã trả theo quý mà dọn đi giữa quý, phần tiền thừa có được trả lại không phụ thuộc vào thoả thuận. Hỏi rõ thay vì mặc định.
Tiền thuê trả trước nhiều kỳ. Chủ nhà mới giảm giá nếu trả trước sáu tháng hay một năm nghe hấp dẫn, nhưng làm khoảng hở tiền mặt tăng vọt đúng lúc bạn cần tiền nhất.
Phí chuyển nhượng hợp đồng. Nếu bạn nhượng lại hợp đồng cho người khác hoặc nhận lại hợp đồng của người thuê trước, đôi khi có thoả thuận trả tiền đồ để lại hoặc phí nhượng.
Tiền ở hai nơi của các khoản cố định. Mạng, truyền hình, nước uống giao tận nhà ở nhà cũ vẫn tính tới hết kỳ, trong khi nhà mới đã phải đăng ký.
Thương lượng để thu hẹp số ngày chồng tiền thuê
Mỗi ngày chồng là một ngày trả tiền cho căn nhà bạn không ở. Vài cách thương lượng thường được chấp nhận:
- Xin chủ nhà mới lùi ngày bắt đầu tính tiền thuê vài ngày, đổi lại bạn đặt cọc ngay để họ yên tâm giữ nhà.
- Xin nhận chìa khoá sớm vài ngày không tính tiền để lau dọn và đo đạc, ngày tính tiền vẫn giữ nguyên.
- Báo chủ nhà cũ ngay khi biết chắc sẽ chuyển, càng sớm càng có cơ hội họ tìm được người thuê mới và đồng ý cho bạn trả nhà trước hạn.
- Giới thiệu người thuê thay cho chủ nhà cũ, đổi lại xin được tính tiền tới đúng ngày dọn.
- Khi chọn nhà mới, ưu tiên căn trống sẵn hơn căn đang có người ở, vì ngày nhận nhà linh hoạt hơn.
- Chọn ngày dọn đầu tuần thay vì cuối tuần để bên chuyển còn lịch sớm, tránh phải lùi ngày và kéo dài thời gian chồng.
Mỗi đề nghị trên nên được ghi lại bằng tin nhắn hoặc thêm vào hợp đồng. Thoả thuận miệng về ngày tính tiền dễ bị hiểu khác nhau vào lúc thanh toán.
Sai lầm hay gặp khi đổi nhà thuê
Phần lớn những lần hụt tiền khi đổi nhà thuê bắt nguồn từ một trong các quyết định dưới đây, đều xảy ra trước ngày dọn chứ không phải trong ngày dọn:
- Đặt cọc nhà mới vì sợ mất căn đẹp, rồi mới mở hợp đồng nhà cũ ra xem thời hạn báo trước, phát hiện phải trả thêm gần một tháng tiền thuê.
- So giá thuê hai căn mà không so cách thu tiền, nên chọn căn rẻ hơn một chút nhưng phải trả trước cả quý.
- Tin lời hứa miệng về ngày bắt đầu tính tiền, đến lúc thanh toán thì hai bên nhớ khác nhau.
- Không hỏi phí quản lý, gửi xe, cọc thẻ, tới ngày nhận nhà mới biết phải nộp thêm một lượt.
- Dồn hết tiền tiết kiệm vào cọc và tiền thuê trả trước, không còn đồng nào cho tuần đầu ở nhà mới.
- Không chụp ảnh tình trạng nhà mới lúc nhận, để rồi vài năm sau lại tranh luận về những vết hư có từ trước.
Nguyên tắc chung: mọi con số liên quan tới tiền cọc, ngày tính tiền và kỳ thanh toán phải nằm trên giấy hoặc trong tin nhắn trước khi bạn chuyển tiền. Khoản dự phòng cho phần này nên tính khoảng 10 phần trăm chi phí thật của lần chuyển, cộng một dòng riêng bằng nửa tháng tiền thuê cho khả năng cọc cũ về muộn hơn dự kiến.
Tình huống minh hoạ: chị Lan tính khoảng hở trước khi đặt cọc
Chị Lan thuê căn hộ một phòng ngủ, định chuyển sang căn rộng hơn. Các số dưới đây là số tròn giả định để minh hoạ phép tính, đơn vị triệu đồng, không phải giá thị trường.
Nhà mới tiền thuê 10 một tháng, cọc hai tháng là 20, thu theo quý nên kỳ đầu là 30, gửi xe và cọc thẻ 1. Vậy A bằng 20 + 30 + 1 = 51. Nhà cũ tiền thuê 7 một tháng, phải trả thêm 15 ngày chồng là 3,5, điện nước chốt 0,5, sơn sửa vệ sinh 1. Vậy B bằng 3,5 + 0,5 + 1 = 5. Tiền dời đồ và ổn định C bằng 4. Tổng A + B + C là 60. Trừ đi 7 tiền thuê hằng tháng chị vẫn để dành, khoảng hở tiền mặt là 53.
Chị Lan thương lượng được nhà mới thu tháng đầu riêng, từ tháng thứ hai mới thu theo quý, nên kỳ đầu còn 10 thay vì 30. A giảm còn 31, tổng còn 40, khoảng hở còn 33. Chị cũng xin được nhà mới tính tiền muộn năm ngày, ngày chồng còn mười ngày, B giảm 1,2 xuống còn 3,8. Hai lần thương lượng thu hẹp khoảng hở hơn hai mươi đơn vị, nhiều hơn hẳn mọi cách mặc cả tiền xe.
Khi cọc nhà cũ 14 về sau ba tuần, chi phí thật của lần chuyển là tiền thuê chồng 2,3, điện nước chốt 0,5, sơn sửa 1, dời đồ 4, tức 7,8, chưa tính dự phòng. Thêm dự phòng 10 phần trăm làm tròn 1, chị ghi vào sổ con số 8,8.
Câu hỏi thường gặp
Đổi nhà thuê cần chuẩn bị bao nhiêu tiền mặt?
Cộng cọc nhà mới, tiền thuê kỳ đầu, các phí giữ chỗ, tiền còn trả cho nhà cũ và tiền dời đồ, rồi trừ tiền thuê một tháng bạn vẫn để dành hằng tháng. Số còn lại là khoảng hở tiền mặt cần có cho tới khi cọc cũ về.
Có thể dùng tiền cọc nhà cũ để đặt cọc nhà mới không?
Rất khó, vì cọc nhà mới phải đặt lúc ký hợp đồng, còn cọc nhà cũ thường chỉ được trả sau khi bạn dọn đi và chủ nhà kiểm tra xong. Chỉ làm được nếu cả hai chủ nhà đồng ý lịch đặc biệt.
Nên báo trả nhà cũ trước bao lâu?
Theo đúng thời hạn ghi trong hợp đồng thuê, thường tính bằng ngày hoặc tháng. Nếu hợp đồng không ghi, báo càng sớm càng tốt và báo bằng tin nhắn có lưu lại, để tránh tranh luận về ngày báo.
Chủ nhà mới đòi trả trước ba tháng có nên đồng ý?
Tuỳ khoảng hở tiền mặt của bạn. Thử thương lượng trả tháng đầu riêng, từ kỳ sau mới thu theo quý. Nếu phải trả trước nhiều kỳ, hãy tính lại khoảng hở trước khi đặt cọc, đừng đặt cọc rồi mới xoay tiền.
Làm sao giảm tiền thuê chồng hai nơi?
Báo nhà cũ sớm, xin nhà mới lùi ngày tính tiền vài ngày, xin nhận chìa khoá sớm không tính tiền để dọn dẹp, hoặc giới thiệu người thuê thay cho nhà cũ để được tính tiền tới đúng ngày dọn đi.
Có nên tính dự phòng trên tiền cọc không?
Không. Tiền cọc là tiền gửi và sẽ quay về. Dự phòng nên tính trên chi phí thật của việc chuyển nhà, gồm tiền thuê chồng, tiền dời đồ, tiền sửa trả nhà, cộng một dòng riêng cho khả năng cọc cũ bị trừ hoặc về muộn.