Chi phí chuyển nhà gồm bốn khối: tiền giữ chỗ ở mới (cọc và tháng thuê đầu), tiền dời đồ (xe, người bốc xếp, tháo lắp, vật tư đóng gói), tiền khép lại chỗ ở cũ (sơn sửa, vệ sinh, tiền thuê chồng ngày) và tiền ổn định chỗ mới (đồ dùng bổ sung, lắp mạng, sửa nhỏ). Tiền xe thường chỉ chiếm phần nhỏ; khoản nặng nhất là tiền cọc phải đặt trước khi cọc cũ được trả lại.
Muốn dự trù sát, bạn liệt kê đủ bốn khối, ghi rõ khoản nào là tiền mất hẳn và khoản nào là tiền sẽ quay về, rồi cộng thêm một phần dự phòng khoảng 10 đến 15 phần trăm cho phần tiền mất hẳn. Bảng dưới đây có ô trống để bạn điền số của nhà mình, kèm 10 khoản mà gần như nhà nào chuyển lần đầu cũng bỏ sót.
Chuyển nhà gồm những khối chi nào
Cách chia dễ nhớ nhất là đi theo đường đi của đồ đạc và của tiền. Khối thứ nhất là giữ chỗ ở mới: tiền cọc, tiền thuê kỳ đầu, phí môi giới nếu có, và đôi khi tiền sửa nhỏ mà chủ nhà mới yêu cầu người thuê tự làm. Khối này phải chi sớm nhất, thường ngay khi chốt nhà, có khi trước ngày dọn cả tháng.
Khối thứ hai là dời đồ: thùng giấy, băng keo, màng bọc, xe tải, người bốc xếp, thợ tháo lắp máy lạnh, máy nước nóng, tủ, giường, rèm. Đây là khối người ta hay nghĩ tới đầu tiên, nhưng với gia đình ở thuê trong cùng thành phố, nó thường chỉ chiếm một phần nhỏ, nhiều khi chưa tới một phần năm tổng tiền cần cầm trong tay.
Khối thứ ba là khép lại chỗ ở cũ: tiền thuê những ngày còn lại theo hợp đồng, sơn lại tường, vá lỗ đinh, thay bóng đèn, vệ sinh, chốt điện nước. Khối này quyết định bạn lấy lại được bao nhiêu tiền cọc cũ.
Khối thứ tư là ổn định chỗ mới: rèm cửa vừa kích thước mới, ổ cắm và dây nối, kệ, móc, chuyển hoặc lắp mới mạng, đồ ăn mấy ngày đầu khi bếp chưa dùng được. Mỗi món nhỏ, nhưng gom lại thường bằng hoặc hơn tiền thuê xe. Tách bốn khối ra như vậy giúp bạn thấy ngay khoản nào phải có tiền mặt sớm và khoản nào có thể lùi lại vài tuần.
Bảng dự trù chuyển nhà để tự điền
Mỗi dòng là một hạng mục, cột cuối để trống cho số của bạn. Cột "loại tiền" giúp tách tiền mất hẳn với tiền sẽ quay về, vì phần dự phòng chỉ nên tính trên tiền mất hẳn.
| Hạng mục | Khi nào chi | Cách ước lượng | Loại tiền | Số của bạn |
|---|---|---|---|---|
| Cọc nhà mới | Lúc ký hợp đồng | Số tháng cọc theo hợp đồng nhân tiền thuê một tháng | Quay về khi trả nhà mới | |
| Tiền thuê kỳ đầu | Lúc nhận nhà | Theo hợp đồng, có nơi thu một hoặc ba tháng một lần | Chi tiêu thường | |
| Tiền thuê chồng hai nơi | Tháng chuyển | Số ngày chồng nhân tiền thuê một ngày của nhà cũ | Mất hẳn | |
| Vật tư đóng gói | Một đến hai tuần trước | Số phòng nhân số thùng mỗi phòng, cộng băng keo và màng bọc | Mất hẳn | |
| Xe và người bốc xếp | Ngày chuyển | Xin ba báo giá, hỏi rõ tầng, khoảng cách xe đậu, giờ cấm tải | Mất hẳn | |
| Tháo lắp thiết bị | Ngày chuyển và hôm sau | Đếm từng máy lạnh, máy nước nóng, giường, tủ cần tháo | Mất hẳn | |
| Sơn sửa, vệ sinh trả nhà cũ | Tuần cuối ở nhà cũ | Đi một vòng chụp ảnh, liệt kê chỗ hư so với lúc nhận | Mất hẳn | |
| Đồ dùng bổ sung nhà mới | Tuần đầu ở nhà mới | Đo cửa sổ, ổ điện, chỗ đặt tủ trước khi mua | Mất hẳn | |
| Mạng, truyền hình, nước uống | Tuần đầu | Hỏi phí chuyển địa điểm hoặc phí lắp mới | Mất hẳn | |
| Dự phòng | Giữ suốt quá trình | Mười đến mười lăm phần trăm của tổng tiền mất hẳn | Mất hẳn nếu dùng |
Cộng riêng cột "mất hẳn" để biết thật sự chuyển nhà làm bạn tốn bao nhiêu, rồi cộng thêm phần cọc để biết cần cầm bao nhiêu tiền mặt trong tháng chuyển. Hai con số này khác nhau rất xa, và lẫn hai con số là nguyên nhân phổ biến khiến nhiều nhà hụt tiền giữa chừng.
10 khoản hay quên khi chuyển nhà
Tiền thuê chồng ngày. Nhà mới thường muốn bạn nhận từ đầu tháng, nhà cũ hết hạn giữa tháng hoặc cuối tháng. Vài ngày đến nửa tháng trả tiền cho hai nơi là chuyện gần như chắc chắn xảy ra.
Phí bốc xếp theo tầng và theo quãng khiêng. Báo giá xe thường tính tới chân nhà. Nhà không có thang máy, hẻm nhỏ xe không vào được, phải khiêng xa vài chục mét thì nhiều bên tính thêm.
Tháo lắp máy lạnh có kèm vật tư. Ống đồng, dây điện, giá đỡ có khi phải thay vì không đủ dài cho vị trí mới, cộng thêm nạp ga nếu thợ xác định thiếu.
Đồ không vừa nhà mới. Rèm ngắn hơn cửa sổ, tủ không lọt cầu thang, giường to hơn phòng ngủ. Đồ bỏ lại hoặc bán rẻ, đồ thay mới phải mua.
Sơn lại và vá tường nhà cũ. Lỗ khoan treo kệ, vết bẩn sau tủ, bóng đèn cháy, khoá hỏng. Hợp đồng thường yêu cầu trả nhà như lúc nhận, nếu không sẽ bị trừ vào cọc.
Phí chuyển hoặc lắp mới mạng. Có gói cước tính phí chuyển địa điểm, có nơi phải chờ vài ngày, trong thời gian đó cả nhà dùng dữ liệu di động nhiều hơn bình thường.
Ăn ngoài mấy ngày đầu. Bếp chưa có gas, đồ nấu còn trong thùng, cả nhà mệt. Ba đến năm ngày ăn ngoài cho một gia đình bốn người không nhỏ.
Ngày công nghỉ làm. Ít nhất một người phải nghỉ ngày chuyển, thường thêm nửa ngày nhận nhà và nửa ngày trả nhà. Với người làm tự do hoặc bán hàng, đó là thu nhập mất đi.
Đồ vỡ, trầy xước. Gương, đồ sứ, mặt bàn kính, góc tủ. Hỏi trước bên chuyển có đền không và đền theo cách nào.
Chìa khoá, thẻ từ, phí gửi xe mới. Làm thêm chìa, cọc thẻ thang máy, đăng ký chỗ gửi xe máy theo tháng ở toà nhà mới là những khoản nhỏ mà ít ai ghi vào bảng.
Dự phòng bao nhiêu là vừa
Với chuyển nhà trong cùng thành phố, mức dự phòng 10 phần trăm của tổng tiền mất hẳn là đủ nếu bạn đã xin báo giá cụ thể và đã đi xem tình trạng nhà cũ. Nếu chưa xin báo giá, nhà cũ ở lâu năm nhiều chỗ hư, hoặc nhà mới chưa xem kỹ ổ điện, đường nước, nên nâng lên 15 phần trăm.
Không nên tính dự phòng trên tiền cọc. Tiền cọc là tiền bạn gửi, không phải tiền tiêu; dự phòng trên khoản này làm tổng dự trù phình to và khiến bạn tưởng chuyển nhà đắt hơn thực tế. Ngược lại, cần một dòng riêng cho rủi ro cọc cũ về muộn: nhiều chủ nhà trả cọc sau khi kiểm tra và chốt điện nước, có khi kéo dài hai đến bốn tuần. Trong khoảng đó, bạn phải tự ứng tiền cọc nhà mới.
Một cách kiểm tra nhanh: nếu dự phòng của bạn nhỏ hơn tiền thuê xe, gần như chắc chắn dự phòng đang thiếu, vì riêng hai khoản tháo lắp và đồ không vừa đã dễ vượt mức đó. Dùng dự phòng xong mà còn dư, phần dư chuyển sang mua những món đã hoãn ở tuần đầu, như kệ, rèm tốt hơn hoặc đèn phòng ngủ.
Dòng tiền từ lúc chốt nhà mới tới tuần đầu ở
Tiền không ra cùng một lúc. Biết khoản nào ra ở mốc nào giúp bạn sắp tiền mặt mà không phải vay mượn gấp.
| Mốc | Khoản chi | Việc nên làm cùng lúc |
|---|---|---|
| Bốn đến sáu tuần trước | Cọc nhà mới, có khi kèm phí môi giới | Báo chủ nhà cũ ngày trả nhà đúng thời hạn báo trước trong hợp đồng |
| Hai đến ba tuần trước | Đặt lịch xe, đặt cọc giữ lịch nếu bên chuyển yêu cầu | Xin ba báo giá, hỏi phí tầng, phí chờ, phí tháo lắp |
| Hai tuần trước | Mua thùng, băng keo, màng bọc | Đóng trước đồ ít dùng, bán hoặc cho đồ không mang theo |
| Tuần chuyển | Tiền thuê kỳ đầu nhà mới, tiền xe, bốc xếp, tháo lắp | Giữ một túi riêng giấy tờ, chìa khoá, sạc điện thoại, thuốc |
| Ngày trả nhà cũ | Sơn sửa, vệ sinh, tiền điện nước chốt | Chụp ảnh từng phòng, ghi chỉ số điện nước có hai bên xác nhận |
| Tuần đầu ở nhà mới | Đồ bổ sung, mạng, chìa khoá, gửi xe, ăn ngoài | Mua theo danh sách đã đo, không mua theo cảm hứng |
| Hai đến bốn tuần sau | Nhận lại cọc nhà cũ | Ghi lại khoản bị trừ và lý do, đối chiếu với ảnh chụp |
Mốc nặng nhất về tiền mặt là tuần chuyển: cọc mới đã ra, tiền thuê kỳ đầu và tiền dời đồ cũng ra, trong khi cọc cũ chưa về. Nếu phải chọn một con số để chuẩn bị trước, hãy chuẩn bị đủ cho tuần đó.
Tình huống minh hoạ: gia đình anh Tuấn chuyển nhà trong cùng thành phố
Gia đình anh Tuấn bốn người, thuê căn hộ hai phòng ngủ, chuyển sang một căn gần trường của con hơn. Các số dưới đây là số tròn giả định để minh hoạ cách tính, không phải giá thị trường, đơn vị là triệu đồng.
Tiền thuê nhà mới giả định 8 một tháng, cọc hai tháng là 16, tiền thuê kỳ đầu 8. Tiền thuê chồng với nhà cũ nửa tháng là 4. Vật tư đóng gói 1, xe và bốc xếp 4, tháo lắp hai máy lạnh và một máy nước nóng 2, sơn sửa và vệ sinh trả nhà 2, đồ bổ sung nhà mới 3, mạng và gửi xe 1, ăn ngoài và ngày công 1. Cộng tiền mất hẳn: 4 + 1 + 4 + 2 + 2 + 3 + 1 + 1 = 18.
Dự phòng 10 phần trăm của 18 là 1,8, làm tròn lên 2. Tổng tiền mất hẳn có dự phòng là 20. Tiền mặt cần cầm trong tuần chuyển là 16 tiền cọc cộng 8 tiền thuê kỳ đầu cộng 20, tức 44. Khi cọc nhà cũ, giả định cũng là 16, được trả lại sau ba tuần, tiền ra thực tế của cả đợt chuyển là 44 trừ 16 bằng 28, trong đó 8 là tiền thuê lẽ ra vẫn phải trả hằng tháng.
Bài học của nhà anh Tuấn là con số 18 mới là cái giá của việc chuyển nhà, còn con số 44 là lượng tiền mặt cần có trong tay. Nhiều nhà chỉ chuẩn bị tiền theo con số đầu và bị hụt ở đúng tuần chuyển.
Sai lầm hay gặp khi dự trù chuyển nhà
Những lỗi dưới đây lặp đi lặp lại ở cả người chuyển lần đầu lẫn người đã chuyển nhiều lần:
- Chỉ hỏi giá xe mà không nói rõ tầng, thang máy, khoảng cách từ chỗ xe đậu tới cửa, nên ngày chuyển bị tính thêm tại chỗ.
- Tính tiền cọc mới bằng tiền cọc cũ sẽ trả về, quên rằng hai khoản này lệch nhau vài tuần.
- Không đọc lại điều khoản báo trước khi trả nhà, báo muộn nên mất một phần hoặc toàn bộ cọc.
- Không chụp ảnh lúc nhận nhà cũ, nên lúc trả không chứng minh được vết hư có từ trước.
- Mua đồ nhà mới trước khi đo, mua xong phải đổi hoặc bỏ.
- Dồn ngày chuyển vào cuối tuần cao điểm mà không đặt lịch sớm, phải chịu giá cao hơn hoặc lịch không như ý.
Mỗi lỗi trên đều có cách tránh rẻ: một cuộc gọi hỏi kỹ, một lần đọc lại hợp đồng, một buổi chiều đi đo và chụp ảnh. Bỏ ra vài giờ đó thường tiết kiệm hơn bất kỳ cách mặc cả nào với bên chuyển nhà.
Câu hỏi thường gặp
Chuyển nhà trong cùng thành phố nên chuẩn bị bao nhiêu tiền?
Không có một con số chung. Hãy cộng tiền cọc nhà mới, tiền thuê kỳ đầu, tiền mất hẳn của việc dời đồ và trả nhà cũ, rồi thêm 10 đến 15 phần trăm dự phòng trên phần mất hẳn. Đó là lượng tiền mặt cần có trong tuần chuyển.
Có nên tính tiền cọc nhà cũ vào ngân sách chuyển nhà không?
Nên ghi, nhưng ở dòng tiền vào riêng và đặt ở mốc hai đến bốn tuần sau ngày trả nhà. Không nên dùng nó để trả cọc nhà mới, vì gần như chắc chắn cọc cũ về sau khi cọc mới đã phải đặt.
Dự phòng chuyển nhà nên là bao nhiêu phần trăm?
Khoảng 10 phần trăm tổng tiền mất hẳn nếu đã có báo giá và đã kiểm tra nhà cũ; 15 phần trăm nếu chưa có báo giá, nhà cũ nhiều chỗ hư hoặc đồ nhiều thiết bị phải tháo lắp. Không tính dự phòng trên tiền cọc.
Khoản nào hay phát sinh nhất vào ngày chuyển?
Phí khiêng tầng và khiêng xa khi xe không vào sát cửa, vật tư tháo lắp máy lạnh, và phí chờ khi thang máy toà nhà bị giới hạn giờ dùng. Hỏi rõ cả ba khoản trước khi chốt bên chuyển sẽ bớt phần lớn bất ngờ.
Nên chuyển vào đầu tháng hay giữa tháng?
Tuỳ hạn hợp đồng hai nơi. Cách đỡ tốn nhất là thương lượng để ngày nhận nhà mới chỉ sớm hơn ngày trả nhà cũ vài ngày, đủ để dọn và lau, thay vì chịu nửa tháng tiền thuê chồng chỉ vì thói quen tính tròn tháng.
Làm sao để lấy lại đủ tiền cọc nhà cũ?
Báo trả nhà đúng thời hạn trong hợp đồng, sửa những hư hỏng do mình gây ra trước ngày trả, vệ sinh sạch, chốt điện nước có xác nhận của chủ nhà, và đối chiếu ảnh chụp lúc nhận nhà khi có tranh luận về vết hư.