TienLieu.comTiên Liệu
Mang thai, sinh con và năm đầu

Dự trù chi phí sinh con: từ lúc mang thai đến khi bé tròn một tuổi

Năm khối chi khi có con, bảng dự trù để tự điền, mười khoản hay quên, dự phòng bao nhiêu phần trăm và dòng tiền theo mốc từ tháng đầu thai kỳ đến sinh nhật một tuổi.

A young Vietnamese couple sitting on a living room floor sorting baby clothes into piles, a notebook between them, seen from behind, warm afternoon window light

Dự trù chi phí sinh con nên tính trọn một chặng khoảng 21 tháng, từ lúc biết có thai đến khi bé tròn một tuổi, chia làm năm khối: khám thai, đi sinh, ở cữ và tháng đầu, đồ sơ sinh, và năm đầu của bé. Trong đó năm đầu thường là khối nặng nhất chứ không phải ngày đi sinh, cộng thêm phần thu nhập hụt khi mẹ nghỉ làm và một khoản dự phòng khoảng 15–20% tổng chi.

Nhiều gia đình chỉ để dành cho "tiền đi đẻ" rồi bất ngờ khi tháng thứ ba, thứ tư sau sinh mới là lúc ví mỏng nhất: tiền thai sản chưa về, lương mẹ chưa có, sữa và tã tiêu đều đặn mỗi tuần. Bài này đưa ra khung dự trù để bạn tự điền số của mình. Mọi con số trong bài là số tròn giả định để minh hoạ cách tính, không phải giá thật; giá thực tế khác nhau theo nơi ở, cơ sở y tế và lựa chọn của từng nhà, nên bạn hỏi trực tiếp nơi định khám, định sinh và ghi vào cột trống.

Năm khối chi lớn khi có con và khối nào nặng nhất

Khám thai. Gồm các lần khám định kỳ theo lịch bác sĩ hẹn, xét nghiệm, siêu âm, thuốc bổ theo chỉ định, đi lại. Khối này rải đều suốt chín tháng nên ít gây sốc, nhưng dễ vượt vì phát sinh xét nghiệm thêm hoặc lịch hẹn dày hơn ở những tuần cuối.

Đi sinh. Hoá đơn của cơ sở y tế cộng các khoản ngoài hoá đơn như người nhà ăn ở, đi lại, đồ mang vào viện. Đây là khối duy nhất phải có tiền sẵn trong một thời điểm không biết trước chính xác, vì ngày sinh có thể sớm hoặc muộn so với ngày dự sinh.

Ở cữ và tháng đầu. Người chăm mẹ và bé, ăn uống bồi dưỡng của mẹ, khám lại sau sinh, đồ dùng cá nhân của mẹ, điện nước tăng vì giặt giũ và điều hoà. Nhà nào thuê dịch vụ chăm sau sinh thì khối này có thể lớn ngang khối đi sinh.

Đồ sơ sinh. Quần áo, chăn, nôi hoặc cũi, xe đẩy, ghế ăn, bình, máy tiệt trùng nếu dùng. Khối này co giãn nhiều nhất vì phụ thuộc gu và đồ được cho lại; cũng là khối dễ mua thừa nhất.

Năm đầu của bé. Sữa nếu dùng sữa công thức, tã, tiêm chủng dịch vụ ngoài chương trình miễn phí, khám khi bé ốm, ăn dặm, người trông khi mẹ đi làm lại. Khối này kéo dài mười hai tháng, cộng dồn nên thường chiếm gần một nửa tổng chi. Nếu bạn chỉ có thời gian dự trù một khối thật kỹ, hãy chọn khối này.

Bảng dự trù tổng: hạng mục, thời điểm chi và ô số của bạn

Bảng dưới đây gom các hạng mục theo năm khối. Cột "cách ước lượng" là công thức để bạn hỏi và nhân ra; cột cuối để trống cho bạn điền sau khi đã hỏi giá ở nơi mình sống.

Hạng mụcKhi nào chiCách ước lượngSố của bạn
Khám thai định kỳTuần 6 đến tuần 40Số lần hẹn × (phí khám + xét nghiệm, siêu âm của lần đó) + đi lại……
Đi sinhTuần 37 đến 42Lấy kịch bản tốn hơn trong các kịch bản bác sĩ nêu + phòng + ngày nằm thêm……
Ngoài hoá đơn việnNhững ngày nằm việnSố ngày × (ăn uống người nhà + đi lại) + đồ mang vào viện……
Người chăm sau sinhTháng đầuSố ngày cần người × công một ngày, hoặc chi phí đi lại, ăn ở nếu ông bà lên giúp……
Đồ sơ sinhTuần 30 đến 36, phần còn lại sau sinhDanh sách tối thiểu trước, món lớn để sau khi sinh……
Sữa, tãHằng tuần từ khi sinhMức tiêu một tuần × 52, cộng 10% vì bé lớn dùng cỡ to hơn……
Tiêm chủng dịch vụ, khám ốmRải suốt năm đầuDanh sách mũi cơ sở y tế tư vấn × giá từng mũi + 2–3 lần khám ốm……
Người trông khi mẹ đi làmTừ tháng 6 trở điSố tháng × công một tháng, hoặc học phí nhà trẻ + đưa đón……
Thu nhập hụt của mẹSuốt thời gian nghỉThu nhập thường ngày × số tháng nghỉ − khoản thai sản được nhận……
Dự phòngGiữ riêng, không tiêu trước15–20% tổng các dòng trên……

Điền xong, cộng cột cuối hai lần: một lần chưa có dự phòng để biết khung, một lần có dự phòng để biết số cần chuẩn bị thật. Nếu số thứ hai vượt khả năng, bạn quay lại cắt ở khối đồ sơ sinh và gói dịch vụ trước, đừng cắt ở khám thai hay dự phòng.

Mười khoản hay quên khi dự trù sinh con

Những khoản dưới đây không nằm trong báo giá nào nhưng gia đình nào cũng gặp. Ghi thẳng vào bảng ngay từ đầu, kể cả khi chưa biết số, để khỏi bị hụt ở tháng thứ ba sau sinh.

  • Thu nhập hụt của mẹ trong những tháng nghỉ, nhất là với người làm tự do không có chế độ thai sản bắt buộc.
  • Khoảng trống chờ tiền thai sản về: hồ sơ cần thời gian xử lý, trong khi chi tiêu không chờ.
  • Ngày nghỉ của bố và của người đi cùng mỗi lần khám, nhất là khi lịch khám rơi vào ngày làm việc.
  • Đi lại của ông bà từ tỉnh khác lên giúp, cộng chi phí ăn ở thêm một người trong nhà hàng tháng.
  • Sữa khi mẹ đi làm lại: dụng cụ trữ sữa, túi trữ, hoặc sữa công thức bổ sung nếu gia đình chọn.
  • Tiêm chủng dịch vụ cho các mũi ngoài chương trình miễn phí, nếu gia đình chọn tiêm theo tư vấn của cơ sở y tế.
  • Điện nước tăng vì giặt hằng ngày, máy sưởi hoặc điều hoà chạy liên tục.
  • Khám ốm ngoài giờ và đi lại lúc nửa đêm, thường gặp ở những tháng bé bắt đầu tiếp xúc nhiều người.
  • Đồ của mẹ sau sinh: quần áo cỡ khác, đồ cho con bú, đồ dùng cá nhân trong tháng đầu.
  • Giấy tờ cho bé: khai sinh, thẻ bảo hiểm y tế, ảnh và bản sao; phần lớn làm trực tuyến nhưng vẫn tốn thời gian và đi lại.

Trong mười khoản này, hai khoản đầu thường lớn nhất và cũng hay bị bỏ ngoài bảng nhất, vì chúng không phải tiền "chi ra" mà là tiền "không vào". Dự trù thiếu hai khoản đó là lý do phổ biến khiến các gia đình phải vay mượn người thân vào tháng thứ ba, thứ tư sau sinh.

Dự phòng bao nhiêu phần trăm là đủ và vì sao không nên thấp hơn

Mức dự phòng hợp lý cho chặng sinh con là 15–20% tổng chi đã điền trong bảng, cao hơn mức 10% người ta hay dùng khi mua sắm thông thường. Lý do là chặng này có ba điểm bất định cùng lúc: ngày sinh không cố định, kịch bản sinh do bác sĩ quyết định theo tình trạng thực tế, và sức khoẻ của bé trong năm đầu không ai đoán trước được.

Cách tính minh hoạ: giả định tổng năm khối của một gia đình là 100 đơn vị. Dự phòng 15% là 15 đơn vị, tổng cần chuẩn bị là 115 đơn vị. Nếu gia đình chưa chắc chắn về người trông bé sau sáu tháng, hoặc mẹ làm tự do, nên nâng lên 20%, tức 20 đơn vị, tổng là 120 đơn vị. Năm đơn vị chênh lệch đó thường vừa bằng một đợt bé ốm phải nằm viện vài ngày cộng ngày nghỉ của bố mẹ.

Quy tắc quan trọng hơn con số: khoản dự phòng phải để riêng, đặt tên rõ và chỉ dùng khi có việc ngoài bảng. Nếu dùng dự phòng để mua món đồ sơ sinh đang giảm giá, đến lúc cần thật thì không còn. Khi hết năm đầu mà dự phòng vẫn còn, phần dư chuyển sang quỹ cho năm thứ hai, vì năm thứ hai lại có khoản mới là học phí nhà trẻ.

Dòng tiền theo mốc thời gian: tiền cần có sẵn ở đâu

Dự trù tổng chưa đủ, bạn còn cần biết tiền ra vào tháng nào. Bảng dưới chia tỷ lệ của tổng 100 đơn vị giả định ở trên theo mốc, để thấy hai cao điểm rõ rệt.

MốcKhoản chínhTỷ lệ minh hoạGhi chú
Tháng 1–3 thai kỳKhám, xét nghiệm đầu4%Lần khám đầu thường nhiều xét nghiệm hơn
Tháng 4–6Khám định kỳ4%Giai đoạn nhẹ nhất, nên gom tiền vào quỹ
Tháng 7–9Khám dày hơn, mua đồ sơ sinh10%Cao điểm thứ nhất
Tuần sinhĐi sinh, ngoài hoá đơn20%Cần tiền sẵn trong tài khoản dễ rút
Tháng 1 sau sinhỞ cữ, người chăm15%Cao điểm thứ hai
Tháng 2–6Sữa, tã, tiêm, khám ốm20%Thu nhập mẹ thường chưa có
Tháng 7–12Ăn dặm, người trông27%Mẹ đi làm lại, chi người trông bắt đầu

Cộng cột tỷ lệ: 4 + 4 + 10 + 20 + 15 + 20 + 27 = 100%. Thấy rõ hơn một nửa số tiền rơi vào sau ngày sinh, trong khi nhiều gia đình lại dồn gần hết tiền chuẩn bị vào tuần sinh. Bạn nên đặt mục tiêu có sẵn khoảng 50% tổng trước ngày dự sinh, phần còn lại lấy từ thu nhập đều đặn và khoản thai sản khi về.

Tình huống minh hoạ: gia đình anh Hải chị Lan lập bảng ở tuần thứ tám

Tình huống sau là giả định để minh hoạ cách làm, số liệu tính bằng đơn vị tròn, không phải giá thật. Anh Hải làm công ăn lương, chị Lan bán hàng trực tuyến tại nhà, không đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc. Ở tuần thứ tám, hai người ngồi điền bảng và ra tổng năm khối là 100 đơn vị: khám thai 12, đi sinh 18, ở cữ và tháng đầu 15, đồ sơ sinh 8, năm đầu 47.

Vì chị Lan làm tự do, hai người chọn dự phòng 20%, tức 20 đơn vị. Chị dự định nghỉ bán bốn tháng, thu nhập thường ngày của chị giả định 6 đơn vị một tháng, nên khoản hụt là 24 đơn vị. Tổng cần chuẩn bị là 100 + 20 + 24 = 144 đơn vị. Con số này cao hơn hẳn mức 60 đơn vị mà hai người định để dành lúc đầu, vốn chỉ tính khám thai, đi sinh và đồ sơ sinh.

Thấy chênh lệch, hai người quyết định ba việc: giảm đồ sơ sinh từ 8 xuống 5 đơn vị bằng cách nhận lại đồ của người thân; nhờ bà ngoại lên giúp tháng đầu thay vì thuê dịch vụ, giảm khối ở cữ từ 15 xuống 11 đơn vị; và chị Lan bán thêm hàng vào ba tháng giữa thai kỳ để gom thêm. Giữ nguyên dự phòng 20 đơn vị cho chắc, bảng sau điều chỉnh còn 100 − 3 − 4 + 20 + 24 = 137 đơn vị, và họ biết rõ mỗi tháng cần để riêng bao nhiêu.

Sai lầm hay gặp khi dự trù tiền sinh con

Chỉ dự trù tiền đi sinh. Ngày sinh chỉ chiếm khoảng một phần năm tổng chi trong ví dụ minh hoạ. Gia đình để dành đủ cho ngày sinh nhưng không có kế hoạch cho sáu tháng sau đó là nhóm hay phải vay mượn nhất.

Mua đồ sơ sinh quá sớm và quá nhiều. Bé lớn nhanh, nhiều bộ quần áo cỡ nhỏ chỉ mặc vài lần. Đồ được tặng khi đầy tháng cũng hay trùng với đồ đã mua.

Tính tiền mừng vào nguồn thu. Tiền mừng của người thân không đoán được và không nên coi là khoản để trả chi phí. Nếu có, đưa vào quỹ dự phòng hoặc quỹ cho năm thứ hai.

Quên rằng tiền thai sản về chậm. Hồ sơ cần thời gian, nên khoản này không lấp được khoảng trống của tháng đầu sau sinh.

Không tách quỹ. Tiền dự trù để chung tài khoản sinh hoạt sẽ bị tiêu dần vào việc khác. Mở một quỹ riêng có tên rõ, chuyển vào theo tháng như một hoá đơn phải trả.

Câu hỏi thường gặp

Nên bắt đầu dự trù chi phí sinh con từ khi nào?

Nên lập bảng ngay khi biết có thai, hoặc tốt hơn là từ khi vợ chồng dự định có con. Ba tháng giữa thai kỳ là giai đoạn chi ít nhất, rất hợp để gom tiền vào quỹ trước hai cao điểm là tuần sinh và tháng đầu sau sinh.

Khối chi nào lớn nhất trong chặng từ mang thai đến bé một tuổi?

Trong phần lớn gia đình, năm đầu của bé là khối lớn nhất vì sữa, tã, tiêm chủng dịch vụ và người trông cộng dồn trong mười hai tháng. Ngày đi sinh tuy là khoản lớn một lần nhưng thường chỉ chiếm khoảng một phần năm tổng chi.

Dự phòng 10% có đủ cho việc sinh con không?

Thường là không đủ. Chặng sinh con có nhiều điểm bất định như ngày sinh, kịch bản sinh và sức khoẻ của bé trong năm đầu, nên mức 15–20% tổng chi an toàn hơn. Gia đình có mẹ làm tự do nên chọn mức cao.

Có nên tính tiền mừng đầy tháng vào kế hoạch chi không?

Không nên. Tiền mừng phụ thuộc vào người thân và phong tục từng nơi, không đoán trước được. Hãy lập bảng như thể không có khoản này, nếu nhận được thì đưa vào dự phòng hoặc quỹ cho năm thứ hai của bé.

Làm sao biết giá thật để điền vào bảng dự trù?

Hỏi trực tiếp cơ sở y tế định khám và định sinh về các gói, phí từng lần khám, phí phòng; hỏi người quen vừa sinh ở cùng khu vực; ghi lại mức tiêu sữa và tã thực tế của tuần đầu sau sinh rồi nhân lên. Số tự hỏi luôn sát hơn số trên mạng.

Thu nhập hụt của mẹ có cần đưa vào bảng chi không?

Có. Đó không phải tiền chi ra nhưng là tiền không vào, và tác động lên ngân sách gia đình y như một khoản chi. Lấy thu nhập thường ngày nhân số tháng nghỉ, trừ khoản thai sản dự kiến nhận nếu có, rồi ghi thành một dòng riêng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138