Sắm đồ sơ sinh nên chia thành ba nhóm: món phải có trước ngày sinh, món tiện nhưng mua sau cũng được, và món nên chờ xem bé và nhà mình có cần không. Chỉ nhóm đầu cần mua trước tuần 36; hai nhóm sau để sau sinh sẽ tránh được phần lớn đồ mua thừa.
Đồ sơ sinh là khối chi co giãn nhất trong chặng sinh con: cùng một nhu cầu, mức tiết kiệm và mức thoải mái có thể chênh nhau vài lần, và đồ được cho lại, được tặng khi đầy tháng làm thay đổi hẳn số phải mua. Bài này đưa ra danh sách theo ba mức để bạn tự chọn, cộng với những món nên chờ. Mọi số trong bài là đơn vị tròn giả định để minh hoạ, không phải giá thật.
Ba nhóm đồ sơ sinh và lúc nên mua
Nhóm hoá ra quan trọng hơn món. Một món đắt nằm sai nhóm là nguồn lãng phí lớn nhất, chứ không phải những món rẻ mua dư vài cái.
| Nhóm | Ví dụ | Lúc mua | Cách ước lượng số lượng |
|---|---|---|---|
| Phải có trước ngày sinh | Quần áo sơ sinh, tã, khăn, chăn mỏng, chỗ ngủ an toàn cho bé, đồ đi viện | Tuần 30 đến 36 | Đủ dùng hai tuần đầu, tính theo số lần thay mỗi ngày |
| Tiện, mua sau được | Xe đẩy, ghế rung, địu, máy tiệt trùng, máy hâm | Sau sinh vài tuần | Chỉ mua khi thấy nhu cầu thật trong nhà |
| Chờ xem có cần không | Máy hút sữa, máy ru, đồ chơi, quần áo cỡ lớn | Sau một đến ba tháng | Nhiều món sẽ được tặng hoặc không dùng tới |
| Theo quy định khi đi ô tô | Ghế ngồi ô tô cho trẻ | Trước khi đón bé về nếu đi ô tô | Hỏi quy định hiện hành và chọn cỡ cho trẻ sơ sinh |
Quần áo sơ sinh là chỗ dễ mua quá tay nhất. Bé lớn nhanh, cỡ nhỏ nhất thường chỉ mặc được vài tuần. Mua vừa đủ thay trong vài ngày cộng một ít dự phòng cho những hôm trời ẩm, phần còn lại chờ đồ được tặng rồi bổ sung theo cỡ.
Danh sách theo ba mức chi: tiết kiệm, vừa, thoải mái
Ba mức không phải ba danh sách khác nhau, mà là cùng một danh sách với lựa chọn khác nhau ở mỗi dòng. Số đơn vị dưới đây là giả định minh hoạ cho cách so, không phải giá thật.
| Nhóm đồ | Tiết kiệm | Vừa | Thoải mái | Số của bạn |
|---|---|---|---|---|
| Quần áo, khăn, chăn | Nhận lại phần lớn, mua bổ sung (1) | Mua mới bộ cơ bản (2) | Mua mới nhiều bộ, nhiều cỡ (3) | …… |
| Chỗ ngủ cho bé | Mượn nôi, cũi (0,5) | Mua loại cơ bản (2) | Mua loại nhiều chức năng (4) | …… |
| Tắm rửa, vệ sinh | Chậu, khăn, đồ cơ bản (0,5) | Thêm giá tắm, nhiệt kế (1) | Thêm bộ đồ dùng trọn bộ (1,5) | …… |
| Ăn uống, bình sữa | Vài bình, đun sôi tiệt trùng (0,5) | Thêm máy tiệt trùng (1,5) | Thêm máy hâm, máy pha (3) | …… |
| Đi lại | Địu, mượn xe đẩy (0,5) | Xe đẩy cơ bản (2) | Xe đẩy và ghế ô tô loại cao (5) | …… |
| Cộng | 3 | 8,5 | 16,5 | …… |
Cộng từng cột: tiết kiệm 1 + 0,5 + 0,5 + 0,5 + 0,5 = 3; vừa 2 + 2 + 1 + 1,5 + 2 = 8,5; thoải mái 3 + 4 + 1,5 + 3 + 5 = 16,5 đơn vị. Mức thoải mái gấp hơn năm lần mức tiết kiệm cho cùng một nhu cầu. Phần lớn gia đình chọn hỗn hợp: tiết kiệm ở quần áo và đồ ngủ, vừa ở tắm rửa, và chỉ đầu tư ở một hai món dùng hằng ngày nhiều năm.
Đồ nhận lại, đồ thuê và đồ mới: chọn thế nào cho đỡ tốn
Đồ vải nhận lại. Quần áo, chăn, khăn của người thân là nguồn tiết kiệm lớn nhất. Giặt kỹ, phơi nắng trước khi dùng. Dự trù một khoản nhỏ để mua bổ sung những món còn thiếu sau khi đã gom đồ được cho.
Đồ lớn nhận lại. Nôi, cũi, xe đẩy, ghế ăn dùng lại được nếu còn chắc chắn, đủ chi tiết và đúng cỡ. Riêng những món liên quan an toàn như ghế ngồi ô tô, nên hỏi kỹ lịch sử dùng và hạn dùng của nhà sản xuất trước khi nhận.
Đồ thuê. Một số món chỉ dùng vài tháng như nôi sơ sinh, máy hút sữa loại tốt, có thể thuê. Khi so, lấy tiền thuê một tháng nhân số tháng dự kiến dùng, cộng tiền cọc không hoàn nếu có, rồi so với giá mua trừ giá bán lại.
Đồ mới. Mua mới những món tiếp xúc trực tiếp với miệng bé như núm ti, và những món dùng hằng ngày nhiều năm. Ở nhóm này, chọn loại bền dễ vệ sinh thường rẻ hơn về lâu dài.
Bán lại sau khi dùng. Đồ lớn còn tốt có thể bán lại hoặc cho tiếp. Nếu định bán lại, giữ hộp và phụ kiện; khoản thu về không lớn nhưng đủ bù một phần cho đồ của giai đoạn sau.
Khoản hay quên khi sắm đồ cho bé
Những khoản dưới đây nằm ngoài danh sách đồ sơ sinh mẫu nhưng gần như nhà nào cũng gặp trong ba tháng đầu.
- Đồ cỡ lớn hơn ở tháng thứ hai, thứ ba khi bé lên cỡ nhanh hơn dự kiến.
- Tã: mua thử nhiều loại, nhiều cỡ trước khi tìm được loại hợp, phần thừa khó dùng hết.
- Bộ đồ đi ra ngoài: áo khoác, mũ, tất cho những lần đi khám lại hoặc tiêm chủng.
- Đồ dùng thay thế: núm ti, bình hư hoặc phải đổi cỡ theo tháng tuổi.
- Chi phí giặt, sấy tăng ở mùa ẩm; có nhà phải mua thêm máy sấy hoặc giá phơi.
- Phí giao hàng và đổi trả khi mua trực tuyến nhiều đơn nhỏ.
- Kệ, hộp để sắp xếp đồ cho bé, nhất là ở nhà nhỏ.
- Đồ cho mùa kế tiếp: bé sinh mùa nóng thì vài tháng sau cần đồ ấm, và ngược lại.
Đặt tạm 15–20% tổng đồ sơ sinh cho nhóm hay quên này. Nếu bạn đã chọn mức tiết kiệm, khoản hay quên có thể lớn tương đối so với tổng, vì đồ nhận lại không phải lúc nào cũng đủ cỡ, đủ mùa.
Dòng tiền sắm đồ: chia ba đợt để không dồn vào một tháng
Thay vì đi mua một lần cho xong, chia khối đồ sơ sinh làm ba đợt. Đợt một ở tuần 30 đến 36: chỉ nhóm phải có. Đợt hai ở tuần thứ hai đến thứ tư sau sinh: nhóm tiện, sau khi đã biết nhà mình dùng gì. Đợt ba ở tháng thứ hai đến thứ ba: đồ cỡ lớn hơn và những món đã chờ xem.
Minh hoạ với mức vừa ở trên là 8,5 đơn vị cộng 15% hay quên, khoảng 1,3 đơn vị, tổng 9,8 đơn vị. Chia ba đợt theo tỷ lệ 50%, 30%, 20%: đợt một 4,9 đơn vị, đợt hai khoảng 2,9 đơn vị, đợt ba khoảng 2 đơn vị, cộng lại 9,8 đơn vị. Đợt một rơi vào ba tháng cuối thai kỳ, khi khối khám thai đã thưa hơn; đợt hai và ba rơi vào sau sinh, khi khối đi sinh có thể còn dư.
Cách chia này còn có lợi khác: đồ được tặng thường dồn vào dịp đầy tháng, tức là trước đợt hai. Nhiều gia đình thấy đợt hai và đợt ba nhỏ hơn hẳn so với dự kiến, phần dư chuyển sang quỹ sữa, tã của những tháng sau.
Để đợt hai và đợt ba không bị mua tràn lan, giữ danh sách của từng đợt trên cùng một tờ giấy dán ở tủ đồ của bé. Món nào được tặng thì gạch đi, món nào thấy cần thì thêm vào kèm lý do. Đến lúc đi mua, chỉ mua những dòng chưa gạch, và mỗi dòng mới thêm phải có lý do rõ ràng, không phải vì thấy người khác dùng.
Sáu câu nên hỏi trước khi mua món đồ lớn cho bé
Với xe đẩy, cũi, ghế ô tô, máy móc, mỗi món có thể bằng cả tuần chi tiêu của gia đình. Trước khi trả tiền, tự hỏi và hỏi người bán sáu câu sau.
- Món này nhà mình sẽ dùng mỗi ngày hay vài lần một tháng? Nếu chỉ vài lần, có mượn hoặc thuê được không?
- Món này dùng được đến tháng tuổi nào? Chia giá cho số tháng dùng để ra chi phí mỗi tháng, rồi so với phương án thuê.
- Nhà có chỗ để không, có cầu thang, thang máy hẹp hay cửa nhỏ không? Đo trước khi mua.
- Chính sách đổi trả và bảo hành thế nào, có phải giữ hộp nguyên vẹn không?
- Phụ kiện kèm theo có đủ chưa, hay phải mua thêm mới dùng được, phụ kiện mua thêm giá bao nhiêu?
- Nếu sau này bán lại hoặc cho tiếp, món này còn giữ được giá trị không?
Câu thứ hai thường đổi quyết định nhiều nhất. Một chiếc nôi chỉ dùng được vài tháng, chia ra theo tháng có khi đắt hơn tiền thuê. Ngược lại, một chiếc ghế ăn dùng được nhiều năm thì chọn loại bền lại là tiết kiệm. Ghi kết quả vào cột "số của bạn" để vợ chồng cùng nhìn một con số trước khi chốt.
Sai lầm hay gặp khi sắm đồ sơ sinh
Mua theo danh sách mẫu dài. Danh sách mẫu thường liệt kê mọi thứ có thể cần, không phải thứ nhà bạn cần. Lọc lại theo ba nhóm trước khi mua.
Mua đồ lớn trước khi biết nhà có chỗ. Xe đẩy cồng kềnh khi nhà nhiều bậc thang, cũi to khi phòng nhỏ. Đo chỗ trước, mua sau.
Mua quá nhiều đồ cỡ nhỏ nhất. Bé lớn nhanh, đồ cỡ nhỏ nhất thường chỉ mặc vài tuần. Mua vừa đủ thay, chờ đồ được tặng.
Chạy theo đợt giảm giá. Món không cần thì dù giảm giá vẫn là tiêu thêm. Đợt giảm giá chỉ có ích với món đã nằm trong danh sách và đúng lúc cần.
Không tính đồ cho mùa sau. Đồ mùa nóng không dùng được mùa lạnh. Nhìn lịch sinh để biết vài tháng sau cần đồ gì, nhưng mua khi gần tới mùa.
Mua trùng với đồ sẽ được tặng. Người thân thường hỏi nên tặng gì. Có sẵn một danh sách món còn thiếu để gửi khi được hỏi giúp tránh nhận ba bộ giống nhau mà thiếu món cần thật.
Câu hỏi thường gặp
Nên bắt đầu sắm đồ sơ sinh từ tuần thứ mấy?
Thường từ tuần 30 đến tuần 36 cho nhóm đồ phải có, để kịp chuẩn bị túi đi viện. Các món tiện và món chờ xem nên để sau sinh, khi đã biết nhu cầu thật và đồ được tặng.
Đồ sơ sinh cũ có nên dùng không?
Đồ vải cũ của người thân dùng được nếu giặt kỹ. Đồ lớn như nôi, xe đẩy dùng lại được khi còn chắc chắn và đủ chi tiết. Riêng đồ liên quan an toàn như ghế ô tô nên hỏi rõ lịch sử dùng và hạn dùng trước khi nhận.
Mức tiết kiệm và mức thoải mái chênh nhau bao nhiêu?
Trong ví dụ minh hoạ của bài, mức thoải mái gấp hơn năm lần mức tiết kiệm cho cùng nhu cầu. Phần chênh chủ yếu nằm ở đồ lớn như chỗ ngủ, xe đẩy và máy móc, không phải ở quần áo.
Có nên mua xe đẩy trước khi sinh không?
Không bắt buộc. Tháng đầu bé ít đi ra ngoài, và nhiều nhà thấy địu tiện hơn. Mua xe đẩy sau vài tuần, khi đã biết nhà mình đi lại thế nào, chỗ để xe ra sao, sẽ tránh được món cồng kềnh không dùng.
Nên dự trù thêm bao nhiêu cho đồ mua phát sinh?
Khoảng 15–20% tổng đồ sơ sinh cho các khoản như đồ đổi cỡ, tã thử nhiều loại, đồ cho mùa kế tiếp và phí giao hàng. Nếu chọn mức tiết kiệm, nên lấy mức cao của khoảng này.