Chi phí mở một quán cà phê nhỏ chia thành sáu khối: giữ mặt bằng (cọc và tiền thuê kỳ đầu), sửa sang và bày trí, thiết bị quầy pha, hàng và vật tư đầu tiên, giấy tờ cùng khai trương, và vốn chạy quán trong những tháng còn lỗ. Phần nhiều người quên nhất là khối cuối: tiền để quán sống được ba tới sáu tháng đầu, khi doanh thu chưa đủ trả tiền thuê và tiền công.
Muốn biết mình cần bao nhiêu, bạn liệt kê đủ sáu khối, ghi cách ước lượng từng dòng, xin ít nhất ba báo giá cho sửa sang và thiết bị, rồi cộng một khoản dự phòng riêng cho hai khối hay phát sinh nhất. Dưới đây là bảng dự trù để điền số của bạn, 12 khoản mà chủ quán lần đầu thường bỏ sót, dòng tiền theo mốc và một ví dụ tính bằng số giả định.
Mở quán cà phê gồm những khối chi nào
Khối thứ nhất là giữ mặt bằng: tiền cọc, tiền thuê trả trước theo kỳ, phí môi giới nếu có, và phí chuyển nhượng nếu bạn nhận lại mặt bằng từ người đang thuê. Khối này ra sớm nhất và thường phải chi khi quán chưa có một cái ghế nào. Từ ngày ký hợp đồng, đồng hồ tiền thuê đã chạy, kể cả những tuần đang sửa.
Khối thứ hai là sửa sang và bày trí: điện, nước, thoát nước, trần, sàn, sơn, đèn, quầy, bàn ghế, cây, rèm, mái che. Đây là khối dễ phình nhất, vì mặt bằng cũ gần như luôn giấu hư hỏng phía sau tường và dưới sàn. Khối thứ ba là thiết bị quầy pha: máy pha, máy xay, tủ mát, tủ đông, máy làm đá hoặc nguồn đá, bồn rửa, dụng cụ, ly tách, máy tính tiền.
Khối thứ tư là hàng và vật tư đầu: cà phê, sữa, đường, trà, trái cây, ly nhựa, ống hút, khăn giấy, hoá chất vệ sinh. Khối thứ năm là giấy tờ và khai trương: đăng ký kinh doanh, hồ sơ an toàn thực phẩm, biển hiệu, đồng phục, ảnh món, ưu đãi tuần đầu. Khối thứ sáu là vốn chạy quán: phần tiền thuê, tiền công, điện nước mà doanh thu những tháng đầu chưa gánh nổi.
Tách sáu khối như vậy giúp bạn thấy ngay khoản nào là tiền đặt vào một lần rồi nằm lại trong quán, khoản nào là tiền chạy hằng tháng, và khoản nào là tiền sẽ quay về khi trả mặt bằng. Ba loại tiền này không nên cộng lẫn vào một con số rồi so với số tiền mình đang có.
Bảng dự trù mở quán cà phê để tự điền
Mỗi dòng là một hạng mục; cột cuối để trống cho số của bạn. Cách ước lượng ghi bằng công thức hoặc việc cần làm, không ghi giá, vì giá thay đổi theo vùng và theo thời điểm.
| Hạng mục | Khi nào chi | Cách ước lượng | Số của bạn |
|---|---|---|---|
| Cọc mặt bằng | Lúc ký hợp đồng | Số tháng cọc nhân tiền thuê một tháng | |
| Tiền thuê trả trước | Lúc ký hoặc lúc nhận mặt bằng | Số tháng trả mỗi kỳ theo hợp đồng nhân tiền thuê | |
| Phí chuyển nhượng, môi giới | Trước hoặc cùng lúc ký | Theo thoả thuận, ghi rõ trong giấy tờ | |
| Sửa điện, nước, thoát nước | Tuần đầu thi công | Xin thợ khảo sát rồi báo giá theo từng hạng mục | |
| Trần, sàn, sơn, quầy, mái che | Hai đến bốn tuần thi công | Ba báo giá, so cùng một bản vẽ và cùng vật liệu | |
| Bàn ghế, đèn, cây, trang trí | Cuối giai đoạn sửa | Đếm chỗ ngồi nhân giá một bộ, cộng đèn và đồ trang trí | |
| Thiết bị quầy pha | Một đến hai tuần trước khai trương | Liệt kê theo thực đơn, mỗi món phải có máy làm ra nó | |
| Ly tách, dụng cụ, đồ tiêu hao | Tuần trước khai trương | Số chỗ ngồi nhân hai đến ba bộ, cộng hao vỡ | |
| Hàng đầu tiên | Ba đến năm ngày trước khai trương | Đủ bán một đến hai tuần theo dự kiến số ly mỗi ngày | |
| Giấy tờ, biển hiệu, khai trương | Từ lúc ký tới tuần đầu bán | Lệ phí theo biểu phí hiện hành, biển và ưu đãi xin báo giá | |
| Vốn chạy quán | Ba đến sáu tháng đầu | Chi cố định một tháng nhân số tháng nhân phần doanh thu chưa bù được | |
| Dự phòng | Giữ suốt quá trình | Một tỷ lệ trên khối sửa sang và thiết bị, xem mục dưới |
Sau khi điền, cộng riêng ba nhóm: tiền cọc (sẽ về khi trả mặt bằng nếu giữ đúng hợp đồng), tiền đặt vào quán một lần (sửa sang, thiết bị, giấy tờ, khai trương) và tiền chạy quán. Nhóm thứ hai là phần bạn phải bán hàng mới thu lại được, nên đó là con số để so khi tính điểm hoà vốn sau này.
12 khoản hay quên khi mở quán cà phê
Tiền thuê trong những tuần sửa. Hợp đồng tính từ ngày ký, quán mở sau ba bốn tuần. Một số chủ nhà đồng ý miễn vài tuần thi công nếu bạn hỏi trước khi ký, hỏi sau thì hầu như không được.
Nâng công suất điện. Máy pha, máy làm đá, tủ mát và máy lạnh chạy cùng lúc dễ vượt công suất đồng hồ cũ. Đổi dây, đổi cầu dao, xin nâng công suất là khoản riêng, không nằm trong báo giá sơn sửa.
Đường thoát nước quầy pha. Bã cà phê và nước đá thải liên tục làm tắc đường ống cũ. Làm lại đường thoát hoặc thêm hố lắng tốn hơn bạn nghĩ nếu quầy nằm xa ống chính.
Nguồn đá. Máy làm đá tốn điện, nước và chỗ; mua đá thì là chi phí ngày nào cũng có. Cả hai cách đều phải nằm trong bảng, đừng để trống.
Lọc nước. Nước pha ảnh hưởng thẳng tới vị, nên phần lớn quán lắp bộ lọc riêng cho quầy, kèm lõi lọc phải thay định kỳ.
Ly vỡ, ly mất. Ly thuỷ tinh vỡ đều đặn, ly mang về hết nhanh hơn dự tính. Mua dư từ đầu rẻ hơn chạy đi mua lẻ giữa ca đông.
Thực đơn chạy thử. Vài ngày pha thử cho người quen, chỉnh công thức, đổ bỏ những mẻ chưa đạt. Hàng đó không ra doanh thu.
Mái che, rèm chống nắng. Mặt bằng hướng tây hoặc có chỗ ngồi ngoài trời gần như luôn phải thêm, thường chỉ nhận ra sau một tuần bán.
Phí trông xe hoặc chỗ để xe cho khách. Ở nhiều tuyến phố, khách chọn quán theo chỗ để xe. Thuê người trông hay thuê thêm chỗ là chi phí tháng, không phải một lần.
Phần mềm bán hàng và phí thanh toán. Phí thuê bao tính tiền, phí nhận chuyển khoản qua một số kênh, phí hoa hồng nếu bán qua ứng dụng giao đồ ăn là khoản trừ thẳng vào doanh thu.
Đồng phục, tạp dề, khăn. Nhỏ, nhưng phải có hai bộ cho mỗi người để thay giặt.
Ngày công của chính bạn. Nếu bạn nghỉ việc để đứng quán, phần thu nhập mất đi trong những tháng đầu cũng là một khoản cần dự trù, dù không ai gửi hoá đơn cho khoản đó.
Dự phòng bao nhiêu và đặt vào đâu
Không nên lấy một tỷ lệ chung cho cả tổng tiền. Phát sinh của một quán nhỏ tập trung gần như toàn bộ ở sửa sang và thiết bị: tường mở ra thấy dây điện mục, máy mua về thiếu một bộ phận, quầy phải làm lại vì không vừa máy. Vì vậy cách hợp lý là đặt dự phòng khoảng 15 đến 20 phần trăm trên tổng hai khối đó, và nâng lên mức cao nếu mặt bằng là nhà cũ, chưa có ai từng kinh doanh ăn uống ở đó.
Tiền cọc không cần dự phòng, vì đó là tiền gửi. Vốn chạy quán cũng không cộng thêm dự phòng theo tỷ lệ, vì bản thân nó đã là khoản đệm; thay vào đó, bạn tính nó theo kịch bản xấu hơn kịch bản mình tin. Nếu bạn tin quán sẽ bù được một nửa chi phí từ tháng thứ hai, hãy tính vốn chạy theo giả định chỉ bù được một phần ba.
Một phép thử đơn giản: nếu tổng dự phòng nhỏ hơn tiền thuê hai tháng, gần như chắc dự phòng đang mỏng. Nếu tới ngày khai trương vẫn còn dự phòng, đừng chi vội vào trang trí thêm; chuyển nó sang vốn chạy quán, vì tháng thứ hai thứ ba mới là lúc quán cần tiền nhất.
Dòng tiền từ lúc ký mặt bằng tới tháng thứ ba
Tiền không ra cùng một ngày. Sắp theo mốc giúp bạn biết lúc nào cần nhiều tiền mặt nhất và việc gì phải xong trước khi chi khoản kế tiếp.
| Mốc | Khoản chi chính | Việc nên xong ở mốc này |
|---|---|---|
| Tuần ký hợp đồng | Cọc, tiền thuê kỳ đầu, phí chuyển nhượng nếu có | Hỏi rõ thời gian miễn tiền thuê khi sửa, quyền sửa, điều kiện trả mặt bằng |
| Tuần 1–2 | Tạm ứng thợ điện nước, vật tư thô | Khảo sát điện, nước, thoát nước trước khi chốt thiết kế quầy |
| Tuần 2–4 | Các đợt thanh toán thi công, đặt cọc thiết bị | Nộp hồ sơ đăng ký kinh doanh và an toàn thực phẩm song song |
| Tuần 4–5 | Phần còn lại của thiết bị, bàn ghế, ly tách, biển | Lắp máy, chạy thử, chỉnh thực đơn |
| Tuần trước khai trương | Hàng đầu, đồng phục, chi phí khai trương | Mời người quen dùng thử, ghi lại thời gian pha mỗi món |
| Tháng 1–3 sau mở | Tiền thuê, tiền công, điện nước, hàng nhập lại | Ghi sổ doanh thu và chi phí mỗi ngày, so với dự trù cuối mỗi tuần |
Mốc nặng nhất thường là tuần thứ tư tới tuần khai trương: phần lớn tiền sửa và thiết bị cùng đến hạn, trong khi quán chưa bán được ly nào. Nếu tiền của bạn về theo đợt, hãy xếp đợt lớn nhất vào khoảng đó.
Tình huống giả định: quán của anh Khoa
Các số dưới đây là số tròn giả định để minh hoạ cách cộng, tính bằng "đơn vị" để bạn tự quy đổi, không phải giá thuê hay giá thiết bị thật. Anh Khoa thuê một mặt bằng nhỏ, tiền thuê giả định 4 đơn vị một tháng, cọc ba tháng là 12 đơn vị, trả trước tháng đầu 4 đơn vị. Sửa sang dự trù 20 đơn vị, thiết bị quầy pha 20 đơn vị, hàng đầu 4 đơn vị, giấy tờ cùng biển hiệu và khai trương 6 đơn vị.
Chi cố định mỗi tháng giả định 10 đơn vị: thuê 4, tiền công 4, điện nước 1, các khoản khác 1. Anh Khoa tính kịch bản thận trọng: ba tháng đầu doanh thu sau khi trừ tiền hàng chỉ bù được một nửa chi cố định, tức mỗi tháng hụt 5 đơn vị, ba tháng hụt 15 đơn vị. Dự phòng đặt 20 phần trăm trên sửa sang và thiết bị: 20 phần trăm của 40 là 8 đơn vị.
Cộng lại: 12 + 4 + 20 + 20 + 4 + 6 + 15 + 8 = 89 đơn vị. Trong đó 12 đơn vị cọc sẽ về khi trả mặt bằng đúng hợp đồng, 15 đơn vị là vốn chạy quán, và 54 đơn vị là tiền đặt vào quán một lần (4 + 20 + 20 + 4 + 6), cộng 8 đơn vị dự phòng. Anh Khoa có sẵn 70 đơn vị, thiếu 19.
Thay vì cắt vốn chạy quán, anh chọn giảm số chỗ ngồi để bớt 4 đơn vị bàn ghế, mua máy xay đã qua sử dụng có kiểm tra để bớt 3 đơn vị, và thương lượng cọc hai tháng thay vì ba để bớt 4 đơn vị. Còn thiếu 8 đơn vị, anh quyết định lùi ngày mở thêm hai tháng để để dành, thay vì mở khi vốn chạy quán chỉ còn đủ một tháng.
Sai lầm hay gặp khi dự trù mở quán
Phần lớn quán nhỏ hụt tiền không vì một khoản lớn bị tính sai, mà vì vài lối nghĩ lặp lại:
- Lấy số tiền đang có làm tổng dự trù rồi chia ngược xuống các khối, thay vì cộng từ từng hạng mục lên.
- Dồn hết vào sửa sang cho đẹp, tới ngày khai trương chỉ còn vốn chạy một tháng.
- Tính doanh thu từ ngày đầu như lúc quán đã quen khách, không có tháng nào thấp.
- Ký hợp đồng thuê ngắn hạn nhưng sửa sang như sẽ ở lâu, đến khi chủ nhà không gia hạn thì phần sửa nằm lại.
- Không xin báo giá điện nước riêng, để thợ sơn sửa báo gộp rồi phát sinh từng đợt.
- Quên tính tiền công của chính mình, nên quán trông như có lãi trong khi người chủ đang làm không công.
- Không ghi sổ từ ngày đầu, ba tháng sau không biết tiền đã đi đâu để chỉnh.
Mỗi lỗi trên đều sửa được bằng cùng một việc: làm bảng dự trù trước khi ký mặt bằng, không phải sau. Khi đã ký, nhiều khoản đã bị khoá và bạn chỉ còn cách cắt ở những chỗ không nên cắt.
Câu hỏi thường gặp
Mở quán cà phê nhỏ nên dự trù vốn chạy quán mấy tháng?
Phần lớn quán nhỏ nên giữ đủ phần hụt của ba tháng, mặt bằng mới ở khu chưa quen khách thì nên tính sáu tháng. Cách tính là chi cố định một tháng nhân số tháng nhân phần doanh thu chưa bù được, lấy kịch bản thận trọng.
Có nên tính dự phòng trên cả tiền cọc mặt bằng không?
Không cần. Tiền cọc là tiền gửi, sẽ được trả lại nếu bạn giữ đúng hợp đồng. Dự phòng nên đặt vào sửa sang và thiết bị, nơi phát sinh hay xảy ra nhất, khoảng 15 đến 20 phần trăm của hai khối đó.
Làm sao ước lượng tiền thiết bị khi chưa có giá cụ thể?
Bắt đầu từ thực đơn: mỗi món cần máy hay dụng cụ gì để làm ra. Lập danh sách đó, xin ít nhất ba báo giá cho cùng danh sách, ghi rõ bảo hành và ai lắp đặt, rồi điền con số thật vào bảng.
Mua thiết bị đã qua sử dụng có giúp giảm tổng dự trù không?
Có thể giảm khối thiết bị, nhưng nên tăng dự phòng cho khối đó vì rủi ro hỏng sớm cao hơn. Chỉ nên mua khi được kiểm tra chạy thử, biết tuổi máy và có người sửa gần nơi mở quán.
Có nên tính tiền công của chủ quán vào dự trù không?
Nên. Dù bạn chưa rút lương, phần thu nhập bạn bỏ ra để đứng quán là chi phí thật. Không tính nó, bảng dự trù và điểm hoà vốn sẽ trông đẹp hơn thực tế rất nhiều.
Lệ phí đăng ký và giấy phép nên ghi vào bảng thế nào?
Ghi một dòng riêng, cách ước lượng là theo biểu phí hiện hành do cơ quan nhà nước công bố, tra trên Cổng Dịch vụ công. Cộng thêm thời gian chờ hồ sơ, vì trong thời gian đó tiền thuê vẫn chạy.