Chi phí trả nhà thuê gồm ba phần: sửa những hư hỏng do người thuê gây ra (lỗ khoan, vết bẩn, khoá, bóng đèn, thiết bị), vệ sinh để nhà về tình trạng như lúc nhận, và các khoản chốt cuối (điện nước, phí dịch vụ tới ngày trả). Phần nào bạn không tự làm, chủ nhà sẽ làm và trừ vào cọc, thường ở mức cao hơn bạn tự làm.
Dự trù khoản này nên bắt đầu sớm, ít nhất ba tuần trước ngày trả, bằng một vòng đi kiểm từng phòng và so với ảnh hoặc biên bản lúc nhận nhà. Bài này có bảng kiểm theo khu vực, so sánh tự sửa với để chủ nhà trừ cọc, lịch làm theo tuần và một phép tính minh hoạ với số giả định.
Trả nhà thuê tốn những khoản gì
Khoản đầu tiên là sửa hư hỏng. Sau một vài năm ở, gần như căn nào cũng có lỗ khoan treo tranh, treo kệ, vết trầy ở góc tường nơi kê giường, bản lề tủ bếp lỏng, vòi nước rỉ, bóng đèn cháy, gioăng cửa tủ lạnh rách nếu đồ là của chủ nhà. Mỗi chỗ một ít, nhưng gom lại cần một buổi thợ hoặc vài buổi tự làm.
Khoản thứ hai là sơn và vệ sinh. Hợp đồng thường ghi trả nhà như lúc nhận, có hợp đồng ghi rõ người thuê sơn lại khi trả. Vệ sinh gồm lau kính, tẩy bếp, cọ nhà tắm, vệ sinh máy lạnh nếu là máy của chủ nhà, dọn ban công và khu phơi đồ.
Khoản thứ ba là chốt cuối: tiền điện nước tới ngày trả, phí quản lý và gửi xe của tháng cuối, tiền mạng nếu đăng ký theo địa chỉ nhà. Thêm vào đó là những món đồ của chủ nhà bị hỏng hoặc mất trong thời gian ở: ấm đun, rèm, điều khiển máy lạnh, chìa khoá phụ.
Ngoài ba phần trên, có một khoản ít ai ghi: công của bạn. Tự sơn một phòng mất nửa ngày tới một ngày, tự tổng vệ sinh cả căn mất trọn một ngày cuối tuần. Nếu những ngày đó trùng tuần chuyển nhà, bạn khó làm kịp, và nên tính thuê người ngay từ đầu.
Bảng kiểm từng khu vực trước ngày trả
Đi theo thứ tự trong bảng, chụp ảnh mỗi chỗ cần xử lý, rồi điền cột cuối. Cột "tự làm hay thuê" giúp bạn quyết định sớm, không để dồn vào ngày cuối.
| Khu vực | Hay hư gì | Tự làm hay thuê | Số của bạn |
|---|---|---|---|
| Tường và trần | Lỗ khoan, vết băng keo, vết bẩn sau tủ, ẩm mốc góc | Vá và sơn dặm tự làm được; sơn cả phòng nên thuê | |
| Cửa, khoá | Bản lề lỏng, khoá kẹt, mất chìa phụ | Siết bản lề tự làm; thay ổ khoá nên thuê | |
| Bếp | Dầu mỡ bám, vòi rỉ, bản lề tủ, bếp không đánh lửa | Tẩy rửa tự làm; sửa vòi, thay bản lề tuỳ tay nghề | |
| Nhà tắm | Cặn vôi, gioăng mốc, vòi sen rỉ, nắp bồn cầu nứt | Cọ rửa tự làm; thay thiết bị nên hỏi chủ nhà trước | |
| Điện | Bóng đèn cháy, ổ cắm lỏng, công tắc hỏng | Thay bóng tự làm; sửa ổ cắm nên thuê thợ | |
| Máy lạnh, nóng lạnh của chủ nhà | Bẩn lưới lọc, chảy nước, không lạnh | Vệ sinh định kỳ nên thuê | |
| Đồ của chủ nhà | Rèm rách, đệm bẩn, điều khiển mất | Giặt, mua lại món tương đương | |
| Ban công, sân | Rác, chậu cây bỏ lại, rêu | Tự dọn | |
| Chốt cuối | Điện, nước, phí quản lý, gửi xe tháng cuối | Chụp chỉ số đồng hồ có chủ nhà cùng xác nhận |
Nếu lúc nhận nhà bạn có biên bản hoặc ảnh, đối chiếu từng dòng: chỗ nào hư có sẵn thì ghi chú để nói với chủ nhà, không tự sửa và cũng không để bị trừ cọc.
Hao mòn tự nhiên và hư hỏng: ranh giới thường được hiểu thế nào
Hao mòn tự nhiên. Tường ngả màu theo thời gian, sàn mòn ở lối đi, bản lề lỏng sau nhiều năm, thiết bị cũ hỏng do tuổi thọ. Nhiều chủ nhà chấp nhận những thứ này là bình thường, nhưng cách hiểu phụ thuộc vào hợp đồng và thoả thuận của hai bên.
Hư hỏng do sử dụng. Lỗ khoan bạn tự khoan, vết va đập khi kê đồ, kính vỡ, vết cháy trên mặt bếp, ố do để nước đọng. Phần này thường thuộc trách nhiệm người thuê.
Vùng tranh luận. Ẩm mốc ở góc phòng, vòi nước rỉ, máy lạnh yếu dần. Có thể do nhà, có thể do cách dùng. Ở đây ảnh chụp lúc nhận nhà và tin nhắn báo hỏng trong thời gian ở là bằng chứng quan trọng nhất.
Nguyên tắc dự trù. Dự trù đủ cho phần hư hỏng rõ ràng do mình, và giữ một khoản nhỏ cho vùng tranh luận. Nếu không cần dùng, khoản đó trở về túi bạn.
Nên báo hỏng ngay trong thời gian ở. Mỗi lần thiết bị của chủ nhà hỏng, nhắn tin báo kèm ảnh. Lúc trả nhà, bạn có lịch sử rõ ràng để chứng minh đó không phải hư hỏng mới.
Tự sửa hay để chủ nhà trừ cọc
Không phải lúc nào tự sửa cũng rẻ hơn. Bảng dưới so theo ba tiêu chí để bạn chọn cho từng việc.
| Việc | Tự sửa | Thuê thợ | Để chủ nhà trừ cọc |
|---|---|---|---|
| Vá lỗ khoan, sơn dặm | Rẻ, mất vài giờ, dễ lệch màu | Đều màu hơn, tốn công thợ | Thường bị tính theo giá thợ của chủ nhà, khó thương lượng |
| Sơn lại cả phòng | Mất trọn ngày, cần dụng cụ | Nhanh, gọn | Hợp khi chủ nhà vốn định sơn lại cả căn |
| Tổng vệ sinh | Mất một ngày của cả nhà | Nửa ngày, sạch đều | Thường bị trừ ở mức cao |
| Thay thiết bị hỏng | Dễ mua sai loại | Đúng loại, có bảo hành | Hỏi trước giá chủ nhà định trừ |
Cách làm hợp lý là hỏi chủ nhà trước ba tuần: họ có định sơn lại hay sửa gì cho người thuê sau không. Nếu họ sẽ sơn cả căn, có khi thoả thuận một khoản trừ cố định còn rẻ hơn bạn tự sơn. Nếu họ không định sửa gì, tự xử lý hư hỏng của mình thường đỡ tốn hơn.
Lịch trả nhà theo tuần
Bắt đầu từ ba tuần trước ngày trả. Mỗi tuần một nhóm việc, tránh dồn vào hôm cuối khi đồ đã chuyển đi và cả nhà đã mệt.
- Ba tuần trước: đọc lại hợp đồng phần trả nhà và trả cọc; đi kiểm từng khu vực theo bảng, chụp ảnh; hỏi chủ nhà ý định sửa sơn.
- Hai tuần trước: mua vật tư vá, sơn, bóng đèn; gọi thợ cho những việc không tự làm được; báo cắt hoặc chuyển mạng, nước uống giao tận nhà.
- Tuần chuyển: tháo kệ, tranh; vá lỗ ngay sau khi tháo; giặt rèm, đệm nếu là đồ của chủ nhà.
- Sau khi đồ đã đi: tổng vệ sinh khi nhà trống, lúc này làm nhanh và sạch hơn nhiều.
- Ngày trả: đi cùng chủ nhà một vòng, chụp ảnh từng phòng, ghi chỉ số điện nước, giao đủ chìa khoá và thẻ, ghi rõ số cọc trả lại và ngày trả vào tin nhắn hoặc biên bản.
- Hai đến bốn tuần sau: nhận cọc, đối chiếu khoản bị trừ với ảnh và thoả thuận; hỏi lại ngay nếu có khoản không rõ.
Giữ toàn bộ ảnh và tin nhắn ít nhất tới khi nhận đủ cọc. Chúng là thứ duy nhất giúp bạn nói chuyện bằng chứng cứ thay vì bằng trí nhớ.
Khoản hay quên khi trả nhà và dự phòng bao nhiêu
Vật tư lặt vặt. Bột trét, giấy nhám, rulô, băng keo giấy, bóng đèn đúng loại, keo silicon cho nhà tắm. Mỗi món rẻ, nhưng đi mua ba bốn lần thì tốn cả tiền lẫn thời gian.
Sơn không trùng màu. Sơn dặm lệch màu nhìn còn rõ hơn lỗ khoan. Nếu không có sơn cũ, có khi phải sơn trọn một mảng tường, tốn gấp mấy lần dự tính.
Chìa khoá và thẻ bị mất. Chìa phụ đưa người giúp việc, thẻ thang máy của con, điều khiển cổng. Mất một món là phải làm lại hoặc bị trừ cọc.
Đồ bỏ lại phải mang đi. Đệm cũ, tủ hỏng, thùng đồ không ai lấy. Chủ nhà thường không nhận, bạn phải thuê người chở đi hoặc trả phí thu gom đồ cồng kềnh.
Phí quản lý và gửi xe tháng cuối. Nhiều toà nhà tính tròn tháng dù bạn trả nhà giữa tháng.
Cước mạng tới hết kỳ. Huỷ hoặc chuyển mạng muộn là trả thêm một kỳ cước.
Dự phòng. Cộng các khoản trong bảng kiểm, rồi thêm 15 phần trăm cho những thứ chỉ phát hiện khi đồ đã dọn hết, như vết ố sau tủ lớn hay sàn trầy dưới chân giường. Nhà ở lâu năm hoặc có trẻ nhỏ nên tính 20 phần trăm.
Tình huống minh hoạ: anh Phong trả căn hộ sau ba năm
Anh Phong thuê căn hộ hai phòng ngủ ba năm, cọc hai tháng. Các số dưới đây là số tròn giả định để minh hoạ, đơn vị triệu đồng, không phải giá thị trường. Giả định tiền thuê 6 một tháng, cọc là 12.
Đi kiểm, anh ghi được: mười hai lỗ khoan, một mảng tường bẩn sau giường, hai bóng đèn cháy, bản lề tủ bếp lỏng, rèm phòng khách của chủ nhà bị rách mép. Anh tự vá và sơn dặm hết 0,5 tiền vật tư, thay bóng đèn và siết bản lề 0,2, thuê người tổng vệ sinh 1, mua rèm tương đương 0,8, chốt điện nước và phí tháng cuối 1,5. Cộng 0,5 + 0,2 + 1 + 0,8 + 1,5 = 4.
Chủ nhà kiểm tra và đồng ý, chỉ trừ 0,5 cho một vết ố trên trần phòng tắm mà hai bên không thống nhất được nguyên nhân. Anh nhận lại 12 trừ 0,5 bằng 11,5. Tổng chi phí trả nhà của anh là 4 cộng 0,5 bằng 4,5, trong đó 1,5 là tiền điện nước vốn phải trả.
Nếu anh để chủ nhà tự xử lý mọi thứ, giả định chủ nhà báo trừ 3 cho sơn sửa và 1,5 cho vệ sinh, cộng rèm 1, tổng bị trừ 5,5, anh chỉ nhận lại 6,5. So hai cách, phần mất đi ngoài tiền điện nước là 3 khi tự làm và 5,5 khi để chủ nhà trừ: tự làm giúp anh giữ lại thêm 2,5, đổi lại hai buổi tối làm việc.
Câu hỏi thường gặp
Trả nhà thuê có bắt buộc phải sơn lại không?
Tuỳ hợp đồng. Có hợp đồng ghi rõ người thuê sơn lại khi trả, có hợp đồng chỉ yêu cầu trả nhà như lúc nhận. Đọc lại điều khoản trả nhà và hỏi chủ nhà trước ba tuần để biết có cần sơn cả căn hay chỉ vá dặm.
Chủ nhà trừ cọc quá nhiều thì làm thế nào?
Đề nghị chủ nhà ghi rõ từng khoản trừ và lý do, rồi đối chiếu với ảnh lúc nhận nhà, ảnh lúc trả nhà và tin nhắn báo hỏng trước đó. Phần lớn tranh luận được giải quyết khi hai bên cùng nhìn bằng chứng cụ thể.
Nên tự vệ sinh hay thuê người khi trả nhà?
Nếu bạn còn ở nhà cũ vài ngày sau khi đồ đã chuyển, tự làm được. Nếu ngày trả trùng ngày chuyển hoặc nhà rộng nhiều thiết bị, thuê người nửa ngày thường rẻ hơn khoản bị trừ khi chủ nhà phải tự thuê.
Lỗ khoan trên tường có bị trừ tiền cọc không?
Thường có, nếu hợp đồng không cho phép khoan hoặc yêu cầu trả nguyên trạng. Vá bằng bột trét và sơn dặm đúng màu trước ngày trả là cách đỡ tốn nhất; giữ lại một ít sơn cũ từ đầu hợp đồng sẽ rất tiện.
Bao lâu thì nhận lại tiền cọc nhà thuê?
Theo thoả thuận trong hợp đồng; thường chủ nhà trả sau khi kiểm tra nhà và chốt điện nước, có người chờ hoá đơn kỳ sau. Ghi rõ số tiền và ngày trả vào tin nhắn ngay hôm bàn giao để có căn cứ nhắc lại.
Thiết bị của chủ nhà hỏng do cũ thì ai chịu?
Hỏng do tuổi thọ thường được xem là hao mòn tự nhiên, nhưng cách hiểu tuỳ thoả thuận. Báo ngay khi hỏng bằng tin nhắn kèm ảnh trong thời gian ở là cách tốt nhất để không bị tính vào lúc trả nhà.