Phần giấy tờ khi mở cửa hàng nhỏ gồm hai lớp tiền: lệ phí nộp cho cơ quan nhà nước, tính theo biểu phí hiện hành và thường không lớn, và chi phí để đáp ứng điều kiện kèm theo (khám sức khoẻ, tập huấn, phương tiện chữa cháy, sửa theo góp ý) cộng với tiền thuê mặt bằng chạy trong lúc chờ hồ sơ. Lớp thứ hai mới là lớp nặng và hay bị quên.
Quy định cụ thể thay đổi theo thời gian và tuỳ loại hình, nên bài này không liệt kê mức phí hay điều kiện chi tiết. Thay vào đó là cách dự trù: biết loại cửa hàng của mình thường cần nhóm giấy tờ nào, những khoản kèm theo nào phải tính, sắp thứ tự hồ sơ thế nào để không mất tiền thuê vô ích, và những câu nên hỏi cơ quan đăng ký nơi đặt cửa hàng.
Hai lớp tiền của phần giấy tờ
Lớp thứ nhất là lệ phí: đăng ký kinh doanh, cấp giấy chứng nhận theo ngành, chứng thực giấy tờ nếu cần. Mức lệ phí do nhà nước quy định, tra trên Cổng Dịch vụ công hoặc hỏi tại nơi nộp hồ sơ. Với phần lớn cửa hàng nhỏ, đây là khoản nhỏ so với tổng dự trù, nhưng vẫn nên có dòng riêng để không quên.
Lớp thứ hai là chi phí đáp ứng điều kiện. Muốn được cấp một số loại giấy, cửa hàng phải đáp ứng điều kiện về cơ sở vật chất, về người làm, về phòng cháy. Ví dụ, quán ăn uống thường cần bố trí khu bếp, nơi rửa, nơi bảo quản đúng yêu cầu an toàn thực phẩm, người trực tiếp chế biến có thể phải khám sức khoẻ hoặc có xác nhận kiến thức. Những khoản này không gọi là lệ phí, nhưng chỉ phát sinh vì thủ tục.
Lớp thứ ba, ẩn bên trong lớp hai, là thời gian. Mỗi tuần chờ hồ sơ là một tuần tiền thuê, có khi cả tiền công nếu đã tuyển người. Thời gian chờ phụ thuộc loại giấy, mức đầy đủ của hồ sơ và việc có phải sửa theo góp ý hay không.
Khi lập bảng dự trù, ghi ba lớp này thành ba dòng riêng. Gộp chung thành "làm giấy tờ" là cách nhanh nhất để thấy con số nhỏ và tin là không đáng lo.
Nhóm giấy tờ thường gặp theo loại cửa hàng
Bảng chỉ nêu nhóm giấy tờ thường được hỏi tới, không thay cho quy định hiện hành. Trước khi làm, hỏi cơ quan đăng ký kinh doanh và cơ quan quản lý ngành nơi đặt cửa hàng.
| Loại cửa hàng | Nhóm giấy tờ thường gặp | Chi phí kèm theo nên dự trù | Hỏi ở đâu |
|---|---|---|---|
| Quán cà phê, quán ăn, tiệm bánh | Đăng ký kinh doanh, giấy tờ về an toàn thực phẩm theo quy mô | Khám sức khoẻ, xác nhận kiến thức, sửa khu bếp theo yêu cầu | Cơ quan đăng ký nơi đặt quán, cơ quan quản lý an toàn thực phẩm |
| Tạp hoá, cửa hàng bán lẻ | Đăng ký kinh doanh; giấy tờ riêng nếu bán mặt hàng có điều kiện | Kệ, tủ bảo quản đúng yêu cầu với nhóm hàng có điều kiện | Cơ quan đăng ký nơi đặt cửa hàng |
| Tiệm dịch vụ tóc, móng, giặt | Đăng ký kinh doanh; điều kiện riêng tuỳ ngành nghề | Thông gió, xử lý nước thải, hoá chất | Cơ quan đăng ký, phường hoặc xã nơi đặt tiệm |
| Mọi loại cửa hàng | Yêu cầu về phòng cháy tuỳ diện tích, số tầng, loại hình | Bình chữa cháy, đèn chiếu sáng sự cố, lối thoát | Cơ quan phòng cháy chữa cháy nơi đặt cửa hàng |
| Mọi loại cửa hàng | Thuế và các khoản định kỳ của hộ kinh doanh | Thời gian ghi sổ, kê khai; phí phần mềm nếu dùng | Cơ quan thuế quản lý nơi đặt cửa hàng |
Cách tính và kê khai thuế của hộ kinh doanh đã thay đổi trong thời gian gần đây. Đừng dựa vào kinh nghiệm của người mở cửa hàng vài năm trước; hỏi trực tiếp cơ quan thuế nơi đặt cửa hàng về cách áp dụng cho trường hợp của bạn, rồi ghi lại thời điểm phải nộp vào lịch chi.
Khoản kèm theo hay quên
Khám sức khoẻ cho người làm. Với cửa hàng ăn uống, người trực tiếp chế biến thường phải có giấy khám sức khoẻ; mỗi người một khoản, và phải làm lại theo định kỳ.
Xác nhận kiến thức an toàn thực phẩm. Có thể phải học, thi hoặc làm bài xác nhận; tốn thêm thời gian của chủ và người làm.
Phương tiện chữa cháy. Bình chữa cháy phù hợp với loại bếp, đèn chiếu sáng sự cố, có khi phải sửa lối thoát. Bình còn phải kiểm tra và nạp lại định kỳ.
Sửa theo góp ý khi kiểm tra. Thêm bồn rửa tay, che chắn khu bếp, đổi vị trí tủ. Khoản này khó đoán, nên để trong dự phòng.
Công chứng, chứng thực giấy tờ. Bản sao giấy tờ tuỳ thân, hợp đồng thuê nếu hai bên muốn công chứng; phí theo biểu phí hiện hành.
Dịch vụ làm hồ sơ. Nếu thuê người làm thay, đây là khoản riêng; nếu tự làm, đó là ngày công của bạn.
Biển hiệu đúng quy định. Biển phải theo quy định về quảng cáo của địa phương; làm sai kích thước hoặc vị trí có thể phải làm lại.
Đi lại, in ấn, chờ đợi. Mỗi lần bổ sung hồ sơ là một lần đi lại; khoản nhỏ nhưng lặp lại.
Thời gian chờ là tiền: công thức
Công thức dễ dùng: chi phí thời gian chờ bằng số tuần chờ nhân với tiền thuê một tuần, cộng tiền công của những người đã tuyển nhưng chưa làm việc được. Nếu đã nhập hàng tươi hoặc nguyên liệu có hạn dùng, cộng thêm phần hàng có thể phải bỏ.
Ví dụ với số tròn giả định để minh hoạ, đơn vị tự quy đổi: tiền thuê 4 đơn vị một tháng, tức khoảng 1 đơn vị một tuần. Hai người đã tuyển, tiền công mỗi người 1 đơn vị một tuần. Hồ sơ phải bổ sung, chờ thêm 2 tuần so với dự tính. Chi phí chờ là 2 nhân (1 + 2) bằng 6 đơn vị, chưa kể hàng.
So với lệ phí, con số này thường lớn hơn nhiều. Vì vậy cách tiết kiệm hiệu quả nhất ở phần giấy tờ không phải là tìm chỗ lệ phí thấp, mà là nộp hồ sơ sớm, nộp đủ ngay lần đầu, và chưa tuyển người hay nhập hàng tươi trước khi biết ngày được bán.
Thứ tự làm giấy tờ để không mất tiền thuê
Sắp việc theo thứ tự dưới đây giúp phần lớn thời gian chờ trùng với thời gian sửa sang:
- Trước khi ký mặt bằng: hỏi cơ quan đăng ký nơi đặt cửa hàng về giấy tờ cần cho loại hình của bạn, ghi danh sách và thời gian dự kiến.
- Tuần ký mặt bằng: chuẩn bị giấy tờ tuỳ thân, hợp đồng thuê, bản vẽ sơ bộ khu kinh doanh.
- Tuần sửa đầu tiên: nộp đăng ký kinh doanh; đặt lịch khám sức khoẻ, học kiến thức an toàn thực phẩm nếu là quán ăn uống.
- Trong lúc sửa: bố trí khu bếp, nơi rửa, phương tiện chữa cháy theo yêu cầu, để khi kiểm tra không phải sửa lại.
- Gần xong sửa: nộp hồ sơ giấy tờ theo ngành, hỏi rõ thời gian xử lý.
- Sau khi có kết quả: tuyển đủ người, nhập hàng tươi, ấn định ngày khai trương.
Nếu đi đúng thứ tự, phần lớn thời gian chờ nằm gọn trong ba bốn tuần sửa, tức là tiền thuê bạn đằng nào cũng phải trả. Làm ngược lại, sửa xong mới bắt đầu nộp hồ sơ, là trả thêm vài tuần tiền thuê cho một cửa hàng đã sẵn sàng mà chưa được bán.
Tình huống giả định: quán chè của chị Yến
Số tròn giả định để minh hoạ, đơn vị tự quy đổi. Chị Yến mở một quán chè nhỏ. Lệ phí các loại chị ghi một dòng theo biểu phí hiện hành, tạm gọi là L, sẽ điền khi tra được. Các khoản kèm theo: khám sức khoẻ và học kiến thức an toàn thực phẩm cho chị và một người phụ 1 đơn vị; bình chữa cháy và đèn sự cố 1 đơn vị; sửa theo góp ý khi kiểm tra, chị để sẵn 2 đơn vị trong dự phòng.
Chị tự làm hồ sơ, không thuê dịch vụ, nhưng đã nộp sau khi sửa xong nên phải chờ thêm 2 tuần, mỗi tuần mất 1 đơn vị tiền thuê. Tổng phần ngoài lệ phí: 1 + 1 + 2 + 2 = 6 đơn vị, cộng L. Trong 6 đơn vị đó, 2 đơn vị tiền chờ là khoản lẽ ra tránh được nếu nộp hồ sơ ngay tuần đầu sửa.
Khi mở cửa hàng thứ hai sau này, chị chỉ cần làm đúng thứ tự ở mục trên là đã bớt được phần này. Điều chị ghi lại cho lần sau là: hỏi danh sách giấy tờ trước khi ký mặt bằng, và không xem phần giấy tờ là việc làm sau cùng.
Câu nên hỏi trước khi nộp hồ sơ
Mang danh sách này khi đi hỏi cơ quan đăng ký hoặc cơ quan quản lý ngành, ghi lại câu trả lời kèm ngày hỏi:
- Loại hình cửa hàng của mình cần những giấy gì, giấy nào phải có trước khi được bán.
- Hồ sơ gồm những gì, nộp trực tuyến được không, nộp ở đâu nếu nộp trực tiếp.
- Thời gian xử lý mỗi loại giấy là bao lâu, có bước kiểm tra tại chỗ không.
- Người làm có phải khám sức khoẻ, học hoặc xác nhận kiến thức không, làm ở đâu, bao lâu có kết quả.
- Cửa hàng với diện tích và số tầng như vậy có yêu cầu gì về phòng cháy.
- Biển hiệu có quy định gì về kích thước, vị trí.
- Sau khi mở, có những khoản nào phải nộp hoặc kê khai định kỳ, vào thời điểm nào.
Câu trả lời cho câu thứ ba là con số quan trọng nhất để dự trù, vì nó quyết định số tuần tiền thuê có thể mất nếu sắp việc sai thứ tự. Câu trả lời cho câu cuối giúp bạn đưa các khoản định kỳ vào lịch chi ngay từ tháng đầu, thay vì bất ngờ khi tới hạn.
Câu hỏi thường gặp
Lệ phí đăng ký kinh doanh khi mở cửa hàng là bao nhiêu?
Mức lệ phí do nhà nước quy định và có thể thay đổi, nên hãy tra theo biểu phí hiện hành trên Cổng Dịch vụ công hoặc hỏi tại nơi nộp hồ sơ. Với cửa hàng nhỏ, khoản này thường nhỏ hơn chi phí đáp ứng điều kiện và thời gian chờ.
Quán ăn uống nhỏ có cần giấy tờ về an toàn thực phẩm không?
Cửa hàng ăn uống thường có yêu cầu về an toàn thực phẩm, mức độ tuỳ quy mô và loại hình. Hỏi cơ quan quản lý an toàn thực phẩm nơi đặt quán trước khi sửa bếp để làm đúng ngay từ đầu.
Cửa hàng nhỏ có phải trang bị phòng cháy chữa cháy không?
Yêu cầu tuỳ diện tích, số tầng và loại hình, nhưng hầu hết cửa hàng nên có bình chữa cháy phù hợp và lối thoát thông thoáng. Hỏi cơ quan phòng cháy chữa cháy nơi đặt cửa hàng để biết cụ thể.
Vì sao thời gian chờ hồ sơ lại tốn tiền?
Vì trong lúc chờ, tiền thuê mặt bằng vẫn chạy, người đã tuyển vẫn phải trả công, hàng tươi đã nhập có thể hỏng. Nộp hồ sơ sớm, nộp đủ ngay lần đầu là cách giảm khoản này hiệu quả nhất.
Có nên thuê dịch vụ làm hồ sơ không?
Tuỳ thời gian của bạn. Thuê thì tốn một khoản phí; tự làm thì tốn ngày công và có thể phải đi lại nhiều lần. Dù chọn cách nào, hãy ghi vào bảng dự trù như một dòng riêng.
Thuế của hộ kinh doanh nên dự trù thế nào?
Cách tính và kê khai đã thay đổi trong thời gian gần đây, nên hỏi trực tiếp cơ quan thuế quản lý nơi đặt cửa hàng. Ghi lại thời điểm phải nộp vào lịch chi để không bị dồn cùng lúc với tiền thuê.