TienLieu.comTiên Liệu
Chăm cha mẹ già, nằm viện

Dự trù chi phí chăm cha mẹ già: đủ khối chi và 12 khoản hay quên

Sáu khối chi khi cha mẹ bắt đầu cần người chăm, bảng dự trù tách khoản hằng tháng và khoản một lần, 12 khoản hay quên và quỹ đệm nên giữ bao nhiêu tháng.

A middle-aged Vietnamese woman sitting beside her elderly father on a wooden bench in a small courtyard, both seen from behind, soft morning light, muted green tones

Dự trù chi phí chăm cha mẹ già nên tách làm hai phần: khoản chi đều mỗi tháng (người chăm, thuốc men thường xuyên, ăn uống riêng, điện nước tăng, vật tư) và khoản chi một lần hoặc bất chợt (sửa nhà, mua thiết bị, nằm viện). Phần thứ nhất nhân theo số tháng, phần thứ hai cần một quỹ đệm riêng, tối thiểu bằng ba đến sáu tháng chi đều cộng chi phí ước tính của một đợt nằm viện.

Khác với xây nhà hay cưới hỏi, việc chăm cha mẹ không có ngày kết thúc để tính tổng. Vì vậy cách dự trù ở đây không phải "cần bao nhiêu tiền cho cả việc" mà là "mỗi tháng cần bao nhiêu và phải có sẵn bao nhiêu cho lúc bất ngờ". Các con số trong bài đều là số tròn giả định để minh hoạ cách tính, quy về "đơn vị" chứ không phải giá thật; giá công chăm, thuốc, thiết bị mỗi nơi một khác, bạn hỏi tại nơi cha mẹ đang sống rồi điền vào cột trống.

Sáu khối chi khi cha mẹ bắt đầu cần người chăm

Sửa nhà cho an toàn. Tay vịn, sàn chống trơn, đèn ban đêm, nhà tắm dễ dùng, có khi phải chuyển phòng ngủ xuống tầng trệt. Đây là khoản một lần, nên làm trước khi có chuyện chứ không đợi sau cú ngã đầu tiên, vì lúc đó nó cộng dồn với tiền viện.

Người chăm. Có thể là con cháu tự chăm, thuê người theo giờ, thuê người ở lại, hoặc gửi cơ sở chăm sóc. Dù không trả lương cho ai, khối này vẫn có giá: đó là ngày công và thu nhập của người trong nhà bỏ ra.

Thiết bị và vật tư. Gậy, khung tập đi, xe lăn, giường có nâng hạ, nệm chống loét, cùng các thứ dùng hết phải mua lại như tã người lớn, tấm lót, găng tay. Thiết bị là khoản một lần, vật tư là khoản đều tháng nào cũng có.

Khám và thuốc thường xuyên. Tái khám định kỳ theo hẹn, thuốc dùng lâu dài, xét nghiệm, đi lại mỗi lần khám. Phần được bảo hiểm y tế chi trả tuỳ mức hưởng của thẻ và quy định hiện hành, phần còn lại gia đình tự lo.

Nằm viện. Không biết trước lúc nào, kéo dài bao lâu. Ngoài hoá đơn viện còn tiền người nuôi bệnh, ăn uống, đi lại, ngày nghỉ của con. Đây là lý do chính phải có quỹ đệm.

Thu nhập hụt của người chăm trong nhà. Một người con giảm giờ làm hoặc nghỉ hẳn để chăm là một khoản chi thật, chỉ là nó không hiện ra trên hoá đơn. Gia đình nào bỏ khoản này khỏi bảng thường thấy tổng chi "rẻ" một cách sai lệch, rồi người chăm âm thầm gánh.

Bảng dự trù: tách khoản hằng tháng và khoản một lần

Bảng dưới gom hạng mục theo hai nhóm. Cột "cách ước lượng" cho bạn công thức để hỏi giá và nhân ra; cột cuối để trống điền số của nhà mình.

Hạng mụcLoại khoảnCách ước lượngSố của bạn
Công người chămHằng thángSố giờ hoặc số ngày cần người × công một giờ, một ngày; cộng ngày nghỉ của người chăm……
Ăn uống riêng của cha mẹHằng thángKhẩu phần riêng, sữa, đồ bồi dưỡng theo dặn dò của nhân viên y tế……
Thuốc và tái khámHằng thángPhần gia đình tự trả của đơn thuốc × 30 ngày + đi lại các lần hẹn……
Vật tư tiêu haoHằng thángMức dùng một tuần × 4,3 tuần……
Điện nước tăngHằng thángSo hoá đơn ba tháng trước và sau khi cha mẹ về ở hoặc cần chăm……
Sửa nhà an toànMột lầnDanh sách việc theo từng phòng, xin hai đến ba báo giá……
Thiết bị hỗ trợMột lần hoặc thuê theo thángGiá mua so với tiền thuê nhân số tháng dự kiến dùng……
Nằm viện một đợtBất chợtSố ngày giả định × (phần tự trả + người nuôi + ăn, đi lại)……
Thu nhập hụt của conHằng thángThu nhập thường ngày × phần thời gian bỏ ra để chăm……

Điền xong, cộng riêng hai nhóm. Tổng nhóm hằng tháng là con số anh chị em cần cam kết góp đều; tổng nhóm một lần và bất chợt là mục tiêu của quỹ đệm. Trộn hai nhóm làm một con số duy nhất là cách dễ khiến cả nhà góp sai: tháng đầu góp nhiều vì có việc sửa nhà, tháng sau tưởng đã đủ nên ngừng.

12 khoản hay quên khi dự trù chăm cha mẹ

Danh sách dưới gom từ những gia đình đã đi qua giai đoạn này. Phần lớn không lớn nếu đứng riêng, nhưng cộng lại mỗi tháng có thể bằng một phần đáng kể của tiền công người chăm.

  • Ngày nghỉ của người chăm thuê: ai thay, trả công người thay bao nhiêu.
  • Tiền ăn và chỗ ngủ của người chăm ở lại, nhất là khi phải sắm thêm giường, tủ.
  • Thưởng dịp Tết và tiền xe về quê của người chăm, gần như nơi nào cũng có.
  • Đi lại mỗi lần tái khám: xe đưa đón, ngày nghỉ của người con đi cùng, gửi xe.
  • Thuốc và vật tư mua ngoài đơn bảo hiểm, như kem bôi, băng gạc, dung dịch vệ sinh.
  • Điện tăng vì điều hoà, máy giặt, đèn đêm và giường điện chạy liên tục.
  • Giặt giũ: chăn ga thay nhiều hơn, có nhà phải thuê giặt ngoài.
  • Điện thoại và thiết bị gọi khẩn dễ dùng cho cha mẹ, cùng tiền thuê bao.
  • Thức ăn mềm, chế biến riêng, đôi khi là thực phẩm dinh dưỡng theo dặn dò của nhân viên y tế.
  • Sửa chữa thiết bị: bánh xe lăn, động cơ giường, pin, sau năm đầu bắt đầu hỏng vặt.
  • Chi phí của chính người con chăm chính: ăn ngoài, đi lại, ngày công mất khi phải ở viện.
  • Việc hiếu hỉ cha mẹ vẫn muốn giữ: thăm hỏi họ hàng, đám giỗ, quà cho bạn bè cũ, thường do con đi thay.

Mười hai khoản này không cần chính xác ngay. Chỉ cần mỗi khoản có một dòng trong bảng với số ước chừng, sau hai tháng theo dõi chi thật bạn sẽ chỉnh lại. Khoản nào không có dòng thì không ai nhớ để góp.

Quỹ đệm bao nhiêu là đủ và giữ ở đâu

Với việc chăm cha mẹ, dự phòng không tính theo phần trăm của một tổng như khi xây nhà, vì không có tổng. Cách tính hợp lý hơn là quỹ đệm bằng ba đến sáu tháng chi đều, cộng chi phí ước tính của một đợt nằm viện. Ba tháng phù hợp khi cha mẹ còn tự đi lại, có lương hưu hoặc thu nhập riêng; sáu tháng khi cha mẹ đã cần người chăm toàn thời gian hoặc có bệnh mạn tính phải theo dõi.

Phép tính minh hoạ, số tròn giả định: chi đều mỗi tháng của gia đình là 10 đơn vị. Một đợt nằm viện khoảng mười ngày, tính đủ phần tự trả, người nuôi, ăn uống và đi lại, ước 15 đơn vị. Quỹ đệm mức thấp là 3 × 10 + 15 = 45 đơn vị; mức cao là 6 × 10 + 15 = 75 đơn vị. Nếu anh chị em chưa gom được ngay, đặt mục tiêu 45 đơn vị trước, góp dần mỗi tháng thêm một khoản nhỏ cho tới mức 75.

Quỹ đệm để ở nơi rút được ngay trong ngày, có ít nhất hai người biết cách rút, và không đem đi đầu tư. Lúc cha mẹ nhập viện ban đêm, thứ cần là tiền tạm ứng nộp được trong vài giờ, không phải khoản tiền đẹp trên giấy mà phải chờ mấy ngày mới lấy ra.

Dòng tiền theo ba giai đoạn của cha mẹ

Chi phí không đứng yên mà tăng theo mức độ cha mẹ cần người. Bảng dưới là tỷ lệ minh hoạ so với giai đoạn đầu, để bạn thấy vì sao con số năm nay không dùng được cho năm sau.

Giai đoạnDấu hiệu về chi tiêuChi đều minh hoạViệc nên làm về tiền
Còn tự lo phần lớnChủ yếu khám định kỳ, thuốc, đi lại4 đơn vị/thángSửa nhà an toàn, bắt đầu quỹ đệm
Cần hỗ trợ một phầnThuê người theo giờ, mua thiết bị nhỏ7 đơn vị/thángChốt cách chia giữa anh chị em
Cần chăm toàn thời gianNgười chăm ở lại hoặc con nghỉ làm, vật tư đều10 đơn vị/thángNâng quỹ đệm lên sáu tháng
Sau một đợt nằm việnHai đến bốn tuần chi dồn: thiết bị, người chăm thêm ca+5 đơn vị một lầnBù lại quỹ đệm trong ba tháng

Đọc bảng theo chiều dọc: từ giai đoạn một sang giai đoạn ba, chi đều tăng từ 4 lên 10 đơn vị, tức gấp hai lần rưỡi. Gia đình nào chốt mức góp ở giai đoạn đầu rồi để nguyên sẽ hụt ngay khi cha mẹ chuyển giai đoạn. Nên hẹn nhau xem lại mức góp mỗi sáu tháng, hoặc ngay sau mỗi lần cha mẹ ra viện.

Tình huống giả định: gia đình chị Hạnh và mẹ tám mươi tuổi

Tình huống dưới đây là giả định, số liệu tròn để minh hoạ. Mẹ chị Hạnh tám mươi tuổi, sống cùng nhà chị, vừa bắt đầu cần người dìu khi đi vệ sinh ban đêm. Ba anh chị em ngồi lại lập bảng. Chi đều mỗi tháng gồm: người chăm theo giờ buổi ngày 5 đơn vị, thuốc và tái khám phần tự trả 1,5 đơn vị, vật tư 1 đơn vị, ăn uống riêng 1,5 đơn vị, điện nước tăng 0,5 đơn vị, đi lại 0,5 đơn vị. Cộng lại 10 đơn vị.

Khoản một lần: sửa nhà tắm và lắp tay vịn 8 đơn vị, giường có nâng hạ và khung tập đi 4 đơn vị, tổng 12 đơn vị. Quỹ đệm mục tiêu bốn tháng chi đều cộng một đợt nằm viện: 4 × 10 + 15 = 55 đơn vị. Như vậy năm đầu cần chuẩn bị 12 đơn vị cho việc một lần, 120 đơn vị chi đều cho mười hai tháng, và 55 đơn vị quỹ đệm, tổng 187 đơn vị.

Chị Hạnh không trả tiền công cho chính mình nhưng vẫn ghi một dòng "ngày công của chị Hạnh" vào bảng, để hai em hiểu phần chị đang góp. Mẹ có lương hưu, gia đình thống nhất dùng lương hưu trả trước phần thuốc và ăn uống, phần còn lại ba người góp. Nhờ tách bạch như vậy, khi mẹ nằm viện lần đầu vào tháng thứ năm, quỹ đệm đã có hơn nửa mục tiêu và không ai phải chạy vay.

Sai lầm hay gặp khi dự trù chăm cha mẹ

Chỉ tính tiền thuê người. Tiền công dễ thấy nên thường là con số duy nhất được đem ra bàn. Các khoản xoay quanh người chăm như ăn, ngủ, ngày nghỉ, thưởng Tết cộng lại có thể thêm một phần đáng kể mà không ai tính.

Coi công của người con chăm là miễn phí. Đây là nguồn bất hoà lớn nhất giữa anh chị em. Ghi nó vào bảng, dù quy đổi thế nào, để mọi người thấy cùng một bức tranh.

Đợi chuyện xảy ra mới sửa nhà. Sửa sau cú ngã nghĩa là sửa gấp, giá cao, trong lúc tiền đang dồn cho viện phí. Sửa trước thì có thời gian so báo giá và chọn lúc rảnh.

Dùng quỹ đệm cho khoản chi đều. Tháng nào thiếu lại rút quỹ đệm bù vào, đến lúc cha mẹ nhập viện thì quỹ chỉ còn tên. Thiếu chi đều thì phải tăng mức góp, không rút đệm.

Không xem lại mức góp. Cha mẹ chuyển giai đoạn, giá công chăm thay đổi theo năm, nhưng con số góp vẫn là con số chốt từ ba năm trước.

Câu hỏi thường gặp

Chăm cha mẹ già mỗi tháng tốn bao nhiêu thì đủ?

Không có một con số chung vì phụ thuộc mức độ cha mẹ cần người, nơi ở và cách chăm. Cách làm đúng là điền bảng chi đều theo hạng mục, theo dõi chi thật hai tháng, rồi lấy số đó làm mức góp. Số tham khảo từ nhà khác thường lệch nhiều so với nhà mình.

Có cần lập quỹ đệm khi cha mẹ còn khoẻ không?

Nên bắt đầu sớm, dù khoản nhỏ. Khi cha mẹ còn tự lo phần lớn, chi đều thấp nên dễ để dành; đến lúc cần chăm toàn thời gian, chi đều tăng mạnh và rất khó gom thêm. Mục tiêu ban đầu có thể là ba tháng chi đều cộng một đợt nằm viện.

Lương hưu của cha mẹ có nên đưa vào bảng dự trù không?

Nên đưa vào ở cột nguồn tiền, ghi rõ dùng cho khoản nào, ví dụ thuốc và ăn uống. Việc dùng tiền của cha mẹ cần cha mẹ đồng ý khi còn minh mẫn, và cả nhà nên biết khoản đó đi đâu để tránh hiểu lầm về sau.

Con chăm trực tiếp có nên tính tiền công không?

Không bắt buộc trả tiền, nhưng nên ghi vào bảng để thấy đủ giá trị đóng góp. Nhiều nhà quy đổi công sức của người chăm thành phần được miễn hoặc giảm góp tiền. Điều quan trọng là thống nhất từ đầu, không để người chăm âm thầm gánh nhiều năm.

Bao lâu nên xem lại bảng dự trù một lần?

Mỗi sáu tháng là nhịp hợp lý, cộng thêm một lần ngay sau mỗi đợt cha mẹ nằm viện hoặc khi đổi người chăm. Những mốc đó thường làm chi đều thay đổi rõ, và quỹ đệm cần được bù lại sau khi đã dùng.

Nên bắt đầu từ khoản nào nếu tiền chưa đủ cho tất cả?

Ưu tiên theo thứ tự: an toàn trong nhà để tránh ngã, thuốc và tái khám đúng hẹn, quỹ đệm cho nằm viện, rồi mới đến thiết bị tiện nghi. Khoản nào có thể thuê thay vì mua thì thuê trước, quyết định mua sau khi đã biết dùng lâu hay không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138