Chi phí nhà ở khi du học phải so theo tổng cả năm chứ không theo tiền thuê tháng: tính đủ số tháng trong hợp đồng, tiện ích, đi lại đến trường, cọc có thể mất, đồ nội thất phải mua — nhiều khi phương án có tiền thuê tháng thấp lại tốn hơn cả năm.
Bài viết so ba kiểu ở phổ biến của du học sinh là ký túc xá, thuê chung với bạn và ở cùng gia đình bản xứ, đưa ra công thức tính chi phí thật cả năm, danh sách khoản hay quên và câu nên hỏi trước khi đặt cọc. Các số trong ví dụ là số tròn giả định để minh hoạ; không có giá thuê thật của bất kỳ nơi nào.
Nhà ở gồm những khoản nào
Sau học phí, nhà ở thường là khoản lớn thứ hai trong kế hoạch du học. Nhưng "tiền nhà" không chỉ là con số trên quảng cáo cho thuê. Nó gồm tiền thuê theo hợp đồng, tiền cọc, tiện ích như điện, nước, sưởi, mạng, phí dịch vụ chung của toà nhà nếu có, đồ nội thất và đồ dùng phải mua, cùng chi phí đi lại giữa chỗ ở và trường.
Thời hạn hợp đồng là yếu tố hay bị bỏ qua. Ký túc xá thường tính theo năm học, có khi không gồm kỳ nghỉ dài. Thuê ngoài thường ký theo năm, nghĩa là phải trả cả những tháng con về nước nghỉ hè. Ở cùng gia đình bản xứ có thể linh hoạt hơn nhưng thường gồm cả bữa ăn, nên khó so trực tiếp với hai kiểu kia.
Vị trí cũng là chi phí. Chỗ ở xa trường rẻ hơn mỗi tháng nhưng tốn tiền đi lại và thời gian, nhất là vào mùa lạnh hoặc khi lịch học kéo dài đến tối. Chỗ gần trường đắt hơn nhưng có thể không cần thẻ đi lại.
Vì vậy cách so đúng là quy tất cả về một con số: tổng chi phí nhà ở cả năm, cộng các khoản liên quan. Mục dưới đưa ra công thức đó.
So ba kiểu ở theo các khoản chi
Bảng mô tả đặc điểm thường gặp, không phải quy định chung; điều kiện cụ thể phụ thuộc từng nơi. Dùng bảng như danh sách câu hỏi khi so phương án của con.
| Khoản | Ký túc xá | Thuê chung với bạn | Ở cùng gia đình bản xứ |
|---|---|---|---|
| Thời hạn hợp đồng | Thường theo năm học | Thường theo năm, trả cả kỳ nghỉ | Linh hoạt hơn, theo thoả thuận |
| Tiện ích (điện, nước, mạng) | Thường gộp sẵn | Thường tách riêng, chia nhau | Thường gộp sẵn |
| Ăn uống | Tự lo hoặc mua gói ăn | Tự nấu, tiết kiệm được nhiều | Thường gồm một số bữa |
| Nội thất, đồ dùng | Có cơ bản | Tuỳ, có khi phải mua nhiều | Có sẵn |
| Tiền cọc | Có, thường thấp | Có, có thể mất một phần khi trả nhà | Tuỳ thoả thuận |
| Đi lại đến trường | Thường gần | Tuỳ vị trí | Có thể xa |
| Khoản hay phát sinh | Phí ở lại kỳ nghỉ | Bạn cùng nhà rời đi, phải gánh phần của họ | Phí thêm khi về muộn, khách đến chơi |
Mỗi kiểu ở có điểm mạnh riêng. Năm đầu, nhiều gia đình chọn ký túc xá vì đơn giản, dễ dự trù; từ năm hai chuyển ra thuê chung khi con đã quen thành phố và có bạn tin cậy để ở cùng.
Công thức tính chi phí nhà ở thật cả năm
Áp dụng công thức cho từng phương án rồi so tổng, không so tiền thuê tháng.
- Tiền thuê cả năm = tiền thuê tháng × số tháng trong hợp đồng (không phải số tháng con thật sự ở).
- Tiện ích cả năm = mức ước mỗi tháng × số tháng phải trả; nếu đã gộp trong tiền thuê thì ghi 0.
- Đi lại cả năm = chi phí đi lại mỗi tháng × số tháng đi học.
- Đồ dùng phải mua = tổng các món cần thêm để ở được, chia cho số năm dự kiến dùng.
- Cọc có thể mất = phần cọc dự kiến bị trừ khi trả nhà, ước theo tình trạng nhà và điều khoản hợp đồng.
- Tổng = cộng năm dòng trên. Cộng thêm chi phí ở tạm hoặc chồng tiền hai nơi nếu thời điểm hợp đồng không khớp lịch học.
Công thức này đơn giản nhưng buộc bạn phải hỏi đủ thông tin: hợp đồng mấy tháng, tiện ích gộp hay tách, cách trường bao xa. Phương án nào chưa trả lời được những câu đó thì chưa nên đặt cọc.
Khoản hay quên khi thuê chỗ ở cho con
Các gia đình đã có con đi học thường nhắc tới những khoản dưới đây như bài học đắt giá.
- Tiền thuê những tháng con về nước nghỉ. Hợp đồng năm vẫn tính đủ mười hai tháng.
- Phí ở lại ký túc xá trong kỳ nghỉ. Không ở lại thì phải dọn đồ đi và tìm chỗ gửi.
- Phần tiền của bạn cùng nhà khi họ rời đi giữa chừng. Hợp đồng chung có thể buộc người ở lại gánh thay.
- Tiền sưởi hoặc làm mát theo mùa. Mùa cao điểm có thể gấp nhiều lần tháng thường.
- Phí làm vệ sinh khi trả nhà. Nhiều nơi trừ thẳng vào cọc.
- Bảo hiểm đồ dùng cá nhân. Một số nơi thuê yêu cầu hoặc khuyến nghị.
- Chồng tiền nhà khi chuyển chỗ. Hợp đồng cũ chưa hết, hợp đồng mới đã bắt đầu.
- Đồ dùng mua lại mỗi lần chuyển. Đồ cồng kềnh khó mang theo, phải bán rẻ rồi mua lại.
Hai khoản đầu tiên thường lớn nhất. Nếu con dự định về nhà mỗi hè, hãy so phương án hợp đồng theo năm học với phương án hợp đồng năm cộng tiền thuê những tháng bỏ trống.
Câu nên hỏi trước khi đặt cọc chỗ ở
Hỏi bằng văn bản, lưu lại câu trả lời. Không chuyển cọc cho nơi chưa xác minh được người cho thuê và chưa có hợp đồng rõ ràng.
- Hợp đồng bắt đầu và kết thúc ngày nào, có gồm kỳ nghỉ không, có được kết thúc sớm không và mất bao nhiêu?
- Tiền thuê đã gồm những tiện ích nào, những khoản nào tính riêng và tính theo cách nào?
- Tiền cọc là bao nhiêu tháng thuê, hoàn lại khi nào, những trường hợp nào bị trừ?
- Phòng có sẵn những đồ gì, đồ nào phải tự mua?
- Nếu bạn cùng nhà rời đi, ai chịu phần tiền của họ?
- Có thể nhận phòng sớm vài ngày trước khi nhập học không, nếu có thì tính thế nào?
Câu trả lời cho mỗi câu đều đổi được một dòng trong công thức ở trên. Sau khi hỏi xong, tính lại tổng cả năm cho từng phương án rồi mới quyết định.
Tình huống giả định: bạn K so hai phương án
Bạn K chuẩn bị năm học đầu và có hai lựa chọn. Số dưới đây là số tròn giả định để minh hoạ, quy về "phần".
Phương án A, ký túc xá: tiền thuê 2 phần mỗi tháng, hợp đồng 10 tháng theo năm học, tiện ích gộp sẵn, đi bộ đến trường nên đi lại chỉ khoảng 0,2 phần mỗi tháng, đồ dùng mua thêm 0,5 phần. Tổng: 2 × 10 + 0 + 0,2 × 10 + 0,5 = 20 + 2 + 0,5 = 22,5 phần.
Phương án B, thuê chung với bạn ở xa trường: tiền thuê 1,6 phần mỗi tháng, hợp đồng 12 tháng, tiện ích 0,3 phần mỗi tháng trong 12 tháng, đi lại 0,5 phần mỗi tháng trong 10 tháng đi học, đồ dùng mua thêm 1,5 phần. Tổng: 1,6 × 12 + 0,3 × 12 + 0,5 × 10 + 1,5 = 19,2 + 3,6 + 5 + 1,5 = 29,3 phần.
Tiền thuê tháng của B thấp hơn A 20%, nhưng tổng cả năm của B cao hơn 29,3 − 22,5 = 6,8 phần, tức khoảng 30%. Nếu K về nước hai tháng hè, phương án A cần tính thêm chỗ gửi đồ, còn phương án B vẫn phải trả tiền thuê hai tháng bỏ trống. K chọn ký túc xá cho năm đầu và để dành việc thuê ngoài cho năm hai, khi đã tìm được chỗ gần trường hơn.
Dòng tiền nhà ở theo mốc
Nhà ở không chỉ tốn tiền mà còn đòi tiền vào những thời điểm khá cố định. Bảng dưới dùng lại phương án B của bạn K ở trên (thuê chung, tiền thuê 1,6 phần mỗi tháng) và giả định cọc bằng hai tháng thuê; mọi số là giả định minh hoạ.
| Mốc | Khoản | Số minh hoạ |
|---|---|---|
| Khi ký hợp đồng, trước ngày đến | Cọc hai tháng + tiền thuê tháng đầu | 1,6 × 2 + 1,6 = 4,8 phần |
| Tuần đầu ở nơi mới | Đồ dùng mua thêm, cọc hoặc phí mở tiện ích | 1,5 phần |
| Hằng tháng | Tiền thuê + tiện ích | 1,6 + 0,3 = 1,9 phần |
| Mùa sưởi hoặc làm mát | Tiện ích tăng thêm vài tháng | Ghi riêng theo hoá đơn thật |
| Khi trả nhà | Nhận lại cọc trừ phí vệ sinh, sửa chữa | Hoàn 3,2 phần trừ phần bị trừ |
Điểm đáng chú ý là mốc đầu tiên: trước khi con đặt chân tới nơi, gia đình đã phải chuyển một khoản bằng ba tháng thuê. Khoản này rơi đúng vào giai đoạn đóng học phí kỳ đầu và mua vé, nên cần nằm trong bảng dòng tiền trước khi đi, không phải trong tiền tháng.
Ở chiều ngược lại, cọc được hoàn khi trả nhà là tiền về, nhưng thường về chậm vài tuần và có thể bị trừ. Đừng tính khoản đó vào tiền cọc cho chỗ ở mới; coi như nó về sau, nếu về đủ thì chuyển vào dự phòng.
Sai lầm hay gặp khi chọn chỗ ở
So tiền thuê tháng thay vì tổng cả năm. Như ví dụ của bạn K, phương án có tiền thuê thấp hơn một phần năm lại tốn hơn khoảng ba phần mười khi cộng đủ các khoản.
Ký hợp đồng năm khi định về nhà mỗi hè. Hai ba tháng bỏ trống vẫn phải trả tiền; nếu không chọn được hợp đồng theo năm học thì ít nhất phải tính khoản này vào kế hoạch.
Chuyển cọc cho nơi chưa xác minh. Các vụ lừa cho thuê nhà nhắm vào sinh viên quốc tế không hiếm. Chỉ chuyển tiền khi đã xác minh người cho thuê và có hợp đồng rõ ràng.
Không chụp ảnh khi nhận và trả phòng. Thiếu ảnh thì gần như không có căn cứ để phản đối khi bị trừ cọc.
Ở chung mà không thoả thuận chia tiền bằng văn bản. Tiện ích, đồ dùng chung, phần của người rời đi giữa chừng đều là nguồn tranh cãi nếu không viết ra từ đầu.
Câu hỏi thường gặp
Du học sinh năm nhất nên ở ký túc xá hay thuê ngoài?
Không có câu trả lời chung. Ký túc xá thường dễ dự trù, gần trường và gộp tiện ích, hợp với năm đầu khi con chưa quen nơi ở. Thuê ngoài có thể rẻ hơn mỗi tháng nhưng cần tính đủ hợp đồng, tiện ích và đi lại trước khi so.
Tiền cọc thuê nhà khi du học thường được hoàn lại không?
Thường được hoàn sau khi trả nhà, trừ các khoản theo hợp đồng như vệ sinh, sửa chữa hư hỏng hoặc tiền thuê còn nợ. Đọc kỹ điều khoản trừ cọc, chụp ảnh tình trạng phòng khi nhận và khi trả để có căn cứ đối chiếu.
Có nên đặt cọc chỗ ở trước khi sang không?
Nhiều gia đình đặt trước để con có chỗ ở ngay khi đến, nhất là ký túc xá của trường. Với thuê ngoài, chỉ chuyển cọc khi đã xác minh được người cho thuê và có hợp đồng rõ ràng; nếu chưa chắc, cân nhắc ở tạm vài tuần rồi tìm tại chỗ.
Chi phí tiện ích khi thuê nhà ở nước ngoài gồm những gì?
Thường gồm điện, nước, sưởi hoặc làm mát, mạng, có nơi thêm phí rác hoặc phí dịch vụ toà nhà. Có nơi gộp trong tiền thuê, có nơi tách riêng và chia cho người ở chung. Hỏi rõ trước khi ký để đưa vào công thức tính cả năm.
Ở cùng gia đình bản xứ có rẻ hơn thuê chung không?
Khó so trực tiếp vì ở cùng gia đình bản xứ thường gồm một số bữa ăn và tiện ích. Muốn so, cộng chi phí ăn uống và tiện ích vào phương án thuê chung, rồi so tổng cả năm của hai bên.
Khi nào nên chuyển từ ký túc xá ra thuê ngoài?
Thường là khi con đã quen thành phố, biết khu nào gần trường và an toàn, có bạn tin cậy để ở cùng. Trước khi chuyển, tính tổng chi phí cả năm của phương án mới và cộng thêm chi phí chuyển, cọc mới, đồ dùng phải mua.