TienLieu.comTiên Liệu
Xây nhà, sửa nhà

Chia đợt thanh toán khi xây nhà: lịch trả tiền theo tiến độ và khoản giữ bảo hành

Cách chia đợt thanh toán khi xây nhà theo khối lượng đã nghiệm thu, mức tạm ứng hợp lý, khoản giữ lại bảo hành và cách khớp lịch trả tiền với nguồn tiền gia đình.

Two Vietnamese adults seen from behind walking through a finished concrete frame of a townhouse, one holding a closed folder, bright midday light through open walls, symmetrical wide shot

Khi xây nhà, nên chia thanh toán thành khoảng 5–7 đợt gắn với khối lượng đã làm xong và đã nghiệm thu, tạm ứng ban đầu ở mức vừa phải, và giữ lại một phần nhỏ giá trị hợp đồng làm bảo hành tới hết thời hạn đã thoả thuận. Trả theo việc đã xong, không trả theo ngày tháng.

Lịch thanh toán là chỗ dự trù gặp thực tế. Bạn có thể có đủ tổng tiền mà vẫn hụt ở một đợt nếu tiền đến không đúng lúc, và bạn có thể trả đủ tiền mà vẫn nhận một căn nhà dở dang nếu trả trước quá nhiều. Bài này đưa ra một lịch mẫu theo phần trăm, điều kiện nên có trước mỗi lần trả, cách giữ bảo hành, và cách xếp nguồn tiền của gia đình cho khớp. Các con số tiền là giả định tròn để minh hoạ phép tính, không phải giá.

Nguyên tắc: trả theo việc đã xong, không theo lịch

Có hai cách chia đợt phổ biến. Cách thứ nhất chia theo thời gian, chẳng hạn mỗi tháng trả một phần. Cách thứ hai chia theo mốc khối lượng, chẳng hạn xong móng, xong sàn tầng hai, xong mái. Với chủ nhà, cách thứ hai an toàn hơn hẳn: nếu công trình chậm, bạn chưa phải trả; nếu nhà thầu bỏ dở, số tiền đã trả gần bằng giá trị việc đã làm.

Mốc khối lượng phải là thứ nhìn thấy và đếm được: “đổ xong bê tông sàn tầng hai”, “xây xong tường bao các tầng”, “lợp xong mái”. Tránh những mốc mơ hồ như “hoàn thành khoảng một nửa phần thô”, vì mỗi bên hiểu một khác.

Tỷ lệ mỗi đợt nên xấp xỉ giá trị phần việc của mốc đó. Nếu đợt đầu trả quá cao so với việc đã làm, bạn đang cho nhà thầu vay không lãi; nếu đợt cuối quá thấp, nhà thầu ít động lực làm nốt những việc nhỏ ở giai đoạn hoàn thiện. Một lịch cân bằng giữ cho hai bên cùng muốn đi tới đích.

Lịch thanh toán mẫu theo phần trăm

Lịch dưới đây là ví dụ cho hợp đồng trọn gói phần thô và hoàn thiện, nhà hai đến bốn tầng. Điều chỉnh theo số tầng và theo thoả thuận thật của bạn.

ĐợtMốc khối lượngTỷ lệ hợp đồngSố của bạn
Tạm ứngKý hợp đồng, bàn giao mặt bằng10%……
Đợt 2Xong móng, giằng móng, bể ngầm15%……
Đợt 3Xong sàn tầng hai15%……
Đợt 4Xong khung và sàn mái15%……
Đợt 5Xong xây tường, đi ống điện nước, trát15%……
Đợt 6Xong ốp lát, sơn, lắp cửa15%……
Đợt 7Nghiệm thu, bàn giao10%……
Giữ bảo hànhHết thời hạn bảo hành theo hợp đồng5%……
Cộng100%……

Kiểm phép cộng: 10 + 15 + 15 + 15 + 15 + 15 + 10 + 5 = 100%. Nhà nhiều tầng hơn thì tách đợt 3 và đợt 4 thành nhiều đợt nhỏ theo từng sàn, giữ tổng không đổi.

Tạm ứng bao nhiêu là hợp lý

Tạm ứng để nhà thầu mua vật tư đầu tiên. Khoản này thường quanh 10% giá trị hợp đồng, đủ cho vật tư móng và dựng lán trại. Mức tạm ứng quá cao so với việc sắp làm là tín hiệu nên hỏi kỹ.

Tạm ứng nên được trừ dần. Một cách công bằng là trừ tạm ứng dần vào hai ba đợt sau, thay vì coi là khoản đã mất. Khi đó đợt 2 và đợt 3 bạn trả ít hơn tỷ lệ trên giấy.

Tạm ứng gắn với ngày khởi công. Ghi rõ nếu sau một khoảng thời gian thoả thuận mà chưa khởi công thì xử lý tạm ứng thế nào. Điều này bảo vệ bạn khi nhà thầu nhận việc rồi xếp sau công trình khác.

Chủ nhà tự mua vật tư thì tạm ứng khác. Nếu bạn khoán nhân công và tự mua vật tư, tạm ứng nhân công nhỏ hơn nhiều, nhưng bạn phải có sẵn tiền mua vật tư trước mỗi giai đoạn. Đỉnh chi lúc đó dồn về bạn chứ không về nhà thầu.

Dù theo cách nào, hãy ghi tạm ứng thành một dòng riêng trong bảng dự trù, có cột “đã trừ” và “còn phải trừ”. Đến đợt thứ ba mà cột “còn phải trừ” vẫn chưa về không, nghĩa là giấy đề nghị thanh toán đang bỏ sót phần trừ, và bạn nên hỏi lại trước khi chuyển tiền. Cũng nên hỏi nhà thầu có cần bảo lãnh tạm ứng hay không; với nhà ở dân dụng nhiều bên không yêu cầu, nhưng hỏi để hai bên cùng hiểu rủi ro của khoản tiền đầu tiên này.

Kiểm tra gì trước mỗi lần trả tiền

Trước mỗi đợt, đi qua bốn bước này, dù chỉ mất nửa giờ:

  1. Đến công trình, đối chiếu mốc khối lượng với thực tế: đếm sàn, nhìn mái, kiểm phần tường đã xây.
  2. Xem biên bản nghiệm thu của giai đoạn, có chữ ký của người giám sát nếu bạn thuê giám sát độc lập.
  3. Đối chiếu danh sách phát sinh đã xác nhận bằng văn bản trong giai đoạn; phát sinh chưa xác nhận thì tách ra, chưa trả cùng đợt.
  4. Nhận giấy đề nghị thanh toán ghi rõ đợt, tỷ lệ, số tiền, trừ tạm ứng nếu có; trả bằng chuyển khoản, lưu chứng từ cùng biên bản.

Bốn bước này cũng giúp quan hệ với nhà thầu tốt hơn. Một chủ nhà kiểm tra đều đặn, trả đúng hẹn khi mốc đạt, thường được ưu tiên xếp thợ hơn một chủ nhà trả lúc nhanh lúc chậm, hỏi lúc kỹ lúc không.

Khoản giữ lại bảo hành

Khoản giữ lại bảo hành là phần giá trị hợp đồng chưa trả ngay khi bàn giao, chỉ trả khi hết thời hạn bảo hành mà hai bên đã thoả thuận. Mức thường gặp là vài phần trăm giá trị hợp đồng, ví dụ 3–5%. Khoản này là động lực để nhà thầu quay lại sửa thấm, nứt, hỏng thiết bị trong thời gian bảo hành.

Khi dự trù, nhớ rằng khoản giữ bảo hành vẫn là tiền phải trả, chỉ là trả muộn. Đừng tính nó vào phần “tiết kiệm được” hay dùng nó cho nội thất. Nên để riêng, thậm chí để chung chỗ với phần dự phòng còn lại, và trả đúng hạn khi nhà thầu đã làm xong các việc bảo hành.

Hợp đồng nên ghi rõ: thời hạn bảo hành của từng hạng mục, cách báo lỗi, thời gian nhà thầu phải có mặt, và nếu nhà thầu không đến sửa thì chủ nhà được thuê bên khác và trừ vào khoản giữ lại. Không có điều khoản cuối, khoản giữ lại chỉ là con số trên giấy.

Khớp lịch thanh toán với nguồn tiền gia đình

Nguồn tiền của mỗi nhà đến theo nhịp riêng. Viết hai cột cạnh nhau để thấy đợt nào có nguy cơ hụt.

ThángĐợt phải trảNguồn tiền dự kiến vềChênh lệch
Tháng 0Tạm ứngTiền tiết kiệm sẵn có……
Tháng 1–2Đợt 2, đợt 3Lương hằng tháng, tiền tiết kiệm……
Tháng 3Đợt 4Khoản người thân góp, nếu đã hẹn……
Tháng 4–5Đợt 5, đợt 6Thưởng, tiền bán tài sản nếu có……
Tháng 6Đợt 7Phần còn lại……

Ô chênh lệch nào âm là chỗ phải xử lý trước khi ký: dời mốc nhận tiền, đàm phán lại tỷ lệ đợt, hoặc lùi một hạng mục. Đừng để đến tháng đó mới tìm cách, vì lúc ấy nhà thầu đã làm xong mốc và chờ tiền.

Nguồn tiền nào chưa chắc chắn, như tiền bán một tài sản chưa có người mua, nên ghi ở cột riêng và không dùng để che một đợt thanh toán cố định. Nếu buộc phải dựa vào nó, hãy đặt đợt tương ứng vào cuối lịch, khi phần lớn nhà đã xong và việc chậm vài tuần ít gây hại nhất.

Sai lầm hay gặp khi chia đợt thanh toán

Những lỗi dưới đây làm chủ nhà mất thế chủ động dù tổng tiền không đổi:

  • Nhận lịch thanh toán nhà thầu đưa sẵn mà không đối chiếu tỷ lệ với khối lượng từng mốc; nhiều lịch dồn tiền về nửa đầu.
  • Ghi mốc theo ngày thay vì theo việc, nên đến hạn vẫn phải trả dù công trình chậm.
  • Trả đợt khi mới nghe báo qua điện thoại, chưa đến xem và chưa có biên bản.
  • Gộp phát sinh chưa thống nhất vào cùng đợt, đến lúc tranh cãi thì tiền đã chuyển.
  • Không giữ lại khoản bảo hành, hoặc giữ nhưng không ghi điều kiện trả, nên khoản ấy không còn tác dụng.
  • Dùng khoản giữ bảo hành cho tân gia rồi đến hạn trả lại phải xoay xở.

Nếu bạn đã lỡ ký một lịch không cân bằng, vẫn có thể đề nghị phụ lục điều chỉnh trước khi đến các đợt sau. Nhà thầu có uy tín thường đồng ý khi đề nghị gắn với mốc khối lượng rõ ràng và tổng giá trị không đổi.

Tình huống giả định: lịch trả tiền của nhà anh Phong

Ví dụ minh hoạ với số tròn giả định. Hợp đồng thi công nhà anh Phong là 1.000 triệu. Theo lịch mẫu: tạm ứng 100 triệu; đợt 2 đến đợt 6 mỗi đợt 150 triệu, cộng 750 triệu; đợt 7 là 100 triệu; giữ bảo hành 50 triệu. Kiểm: 100 + 750 + 100 + 50 = 1.000 triệu.

Hai bên thoả thuận trừ tạm ứng đều vào đợt 2 và đợt 3, mỗi đợt trừ 50 triệu, nên thực trả đợt 2 và đợt 3 mỗi đợt 100 triệu. Đỉnh chi của anh rơi vào tháng thứ tư và thứ năm khi đợt 5 và đợt 6 đến gần nhau, cộng 300 triệu trong khoảng sáu tuần.

Anh Phong thấy tiền thưởng cuối năm chỉ về sau tháng thứ năm, nên đề nghị dời mốc đợt 6 từ “xong ốp lát, sơn, lắp cửa” sang “xong toàn bộ hoàn thiện trừ vệ sinh”, lùi khoảng ba tuần. Nhà thầu đồng ý vì mốc mới vẫn rõ ràng. Lịch khớp với nguồn tiền, không phải chạy vạy giữa chừng. Khoản giữ bảo hành 50 triệu anh để riêng, ghi rõ ngày đến hạn trên bảng dự trù.

Câu hỏi thường gặp

Xây nhà nên chia thanh toán mấy đợt?

Thường khoảng 5–7 đợt cho nhà hai đến bốn tầng, gắn với các mốc khối lượng nhìn thấy được như xong móng, xong từng sàn, xong mái, xong hoàn thiện. Nhà nhiều tầng hơn có thể thêm đợt theo từng sàn.

Tạm ứng bao nhiêu phần trăm là vừa?

Nhiều hợp đồng nhà ở để tạm ứng quanh 10% giá trị, đủ cho vật tư và chuẩn bị ban đầu. Quan trọng hơn con số là tạm ứng được trừ dần vào các đợt sau và có điều khoản xử lý nếu chậm khởi công.

Giữ lại bảo hành bao nhiêu và trong bao lâu?

Mức thường gặp là vài phần trăm giá trị hợp đồng, thời hạn theo thoả thuận của hai bên và theo quy định hiện hành về bảo hành công trình. Ghi rõ trong hợp đồng cách xử lý nếu nhà thầu không đến sửa.

Có nên trả trước để được giảm giá không?

Cần cân nhắc kỹ. Trả trước nhiều làm bạn mất đòn bẩy khi tiến độ chậm hoặc chất lượng có vấn đề. Nếu có ưu đãi, chỉ nên trả trước phần tương ứng với vật tư đã về công trình và bạn đã kiểm đếm.

Phát sinh trả cùng đợt hay trả riêng?

Nên trả cùng đợt nhưng ghi thành dòng riêng trên giấy đề nghị thanh toán, chỉ với phát sinh đã được xác nhận bằng văn bản trước khi làm. Phát sinh chưa xác nhận thì tách ra, bàn xong mới trả.

Tiền chưa về kịp một đợt thì làm sao?

Báo nhà thầu sớm và đề nghị dời mốc hoặc chia nhỏ đợt, thay vì im lặng rồi trả chậm. Về lâu dài, lập bảng khớp nguồn tiền với lịch thanh toán trước khi ký để phát hiện đợt hụt từ đầu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138