Ngoài tráp lễ và tiền nạp tài, lễ ăn hỏi còn kéo theo khá nhiều khoản ít ai ghi: thuê trang phục và bồi dưỡng đội bê tráp, xe đưa đón hai họ, mâm cỗ đãi khách, trang trí phông lễ, tiền lại quả, phong bì cho người dẫn lễ và đồ thờ cúng. Cộng lại, phần ngoài tráp thường ngang hoặc hơn chính phần tráp.
Bài này không nói lễ ăn hỏi gồm nghi thức gì mà chỉ đi vào tiền: chia các khoản theo bên chịu chi, chỉ cách ước lượng từ số người và số mâm, liệt kê khoản hay bị bỏ sót, gợi ý mức dự phòng và đưa một ví dụ tính bằng số tròn giả định. Bạn dùng bảng để điền số của gia đình mình.
Các khối chi của lễ ăn hỏi và bên thường chịu
Bên chịu chi trong bảng là lệ thường gặp; nhiều nhà thoả thuận khác, miễn hai bên nói rõ từ đầu.
| Khối chi | Bên thường chịu | Khi nào chi | Cách ước lượng | Số của bạn |
|---|---|---|---|---|
| Tráp lễ (đồ trong tráp, khay, khăn phủ) | Nhà trai | Một đến hai tuần trước | Số tráp nhân giá một tráp đã chốt | …… |
| Tiền nạp tài, trang sức trao trong lễ | Nhà trai | Ngày lễ | Theo thoả thuận hai nhà | …… |
| Đội bê tráp: trang phục, bồi dưỡng | Mỗi nhà lo đội của mình | Hôm trước và ngày lễ | Số người nhân mức phong bì, cộng thuê đồ | …… |
| Xe đưa đón họ nhà trai | Nhà trai | Ngày lễ | Số khách chia số chỗ mỗi xe, làm tròn lên | …… |
| Phông lễ, bàn ghế, trang trí tại nhà gái | Nhà gái | Hôm trước | Báo giá trọn gói hoặc tự làm | …… |
| Cỗ đãi khách sau lễ | Nhà gái | Ngày lễ | Số mâm nhân giá một mâm | …… |
| Tiền và đồ lại quả | Nhà gái | Ngày lễ | Theo lệ của địa phương và thoả thuận | …… |
Hai cột "bên chịu" và "khi nào chi" quan trọng như cột tiền: chúng cho biết nhà nào phải có sẵn tiền vào ngày nào, tránh việc một bên đã chi rồi mới biết bên kia hiểu khác.
Chín khoản ngoài tráp hay bị bỏ sót
Phong bì cho đội bê tráp của nhà gái. Nhiều nơi có lệ nhà trai gửi phong bì cho cả người đỡ tráp bên nhà gái; nếu không hỏi trước sẽ phải lấy tiền túi ra ngay tại chỗ.
Thuê trang phục đồng bộ cho đội bê tráp. Áo dài, vest cho cả đội thường thuê theo bộ, có tiền cọc và phí giặt nếu làm bẩn.
Tiền ăn sáng và nước cho đội bê tráp. Đội thường tập trung từ sớm, cần một bữa nhẹ trước khi đi.
Phong bì cho người dẫn lễ hai họ. Người đại diện phát biểu, người lo hương hoa thường là họ hàng nhưng vẫn có quà cảm ơn.
Đồ thắp hương, hoa tươi bàn thờ. Món nhỏ nhưng phải mua sáng sớm hoặc hôm trước, dễ bị quên vì ai cũng nghĩ người kia mua.
Chụp ảnh, quay phim lễ ăn hỏi. Nếu ê-kíp ngày cưới không bao gồm buổi ăn hỏi, khoản này tính riêng.
Tiền xe cho họ hàng ở xa đến nhà gái. Không chỉ xe đoàn nhà trai; họ hàng nhà gái ở xa đôi khi cũng cần được lo đi lại.
Túi đựng, hộp quà lại quả. Lại quả cần khay, túi, đôi khi in tên; khoản nhỏ lẻ dồn vào đúng hôm trước.
Dọn dẹp, trả đồ thuê sau lễ. Thuê người dọn, chở bàn ghế trả, phí trả đồ muộn nếu lễ kéo dài.
Cách ước lượng từ số người và số mâm
Phần lớn chi phí ăn hỏi tỷ lệ với số người tham gia, nên bắt đầu từ danh sách người chứ không từ giá dịch vụ:
- Chốt số người đi đoàn nhà trai, gồm cả đội bê tráp, rồi chia cho số chỗ mỗi xe và làm tròn lên để ra số xe.
- Chốt số khách nhà gái mời ở lại dùng cỗ, chia cho số người một mâm và làm tròn lên, cộng thêm một đến hai mâm dự phòng.
- Lấy số tráp hai nhà đã thống nhất, nhân với giá một tráp trong báo giá; nếu tự làm thì liệt kê đồ từng tráp rồi cộng.
- Đếm đội bê tráp hai bên, nhân với mức phong bì đã thống nhất, cộng phí thuê trang phục.
- Cộng các khoản lẻ: hương hoa, ảnh, phong bì người dẫn lễ, túi lại quả.
- Cộng tất cả, rồi lấy thêm khoảng 10% làm dự phòng cho lễ này.
Sau khi có tổng, đối chiếu với phần bạn đã dành cho ăn hỏi trong ngân sách cưới chung. Nếu vượt, chỗ dễ điều chỉnh nhất thường là số mâm và số xe, không phải số tráp, vì số tráp đã bàn với nhà kia.
Một mẹo nhỏ khi đếm người: ghi danh sách theo tên chứ không theo con số ước chừng. "Khoảng hai mươi người" thường thành hai mươi lăm khi tính cả người lái xe, người chụp ảnh và vài cháu nhỏ đi theo. Danh sách theo tên vừa cho số xe chính xác, vừa giúp chia phong bì đúng người, và có thể dùng lại khi lập danh sách đoàn rước dâu ngày cưới.
Tiền ra theo từng ngày trong tuần lễ ăn hỏi
Lễ ăn hỏi chỉ diễn ra một buổi, nhưng tiền ra rải trong khoảng hai tuần. Xếp theo ngày giúp hai nhà biết hôm nào cần rút tiền mặt, hôm nào cần chuyển khoản cho dịch vụ.
| Thời điểm | Nhà trai thường chi | Nhà gái thường chi | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Hai tuần trước | Cọc làm tráp, cọc xe | Cọc phông lễ, đặt cỗ | Hỏi rõ phần còn lại trả khi nào |
| Một tuần trước | Thuê đồ đội bê tráp, mua trang sức nếu có | Thuê bàn ghế, mua đồ lại quả | Thử đồ cho đội bê tráp để kịp đổi cỡ |
| Hôm trước | Nhận tráp, trả nốt tiền tráp, rút tiền mặt | Dựng phông, đi chợ, mua hương hoa | Chia phong bì từ tối hôm trước |
| Sáng ngày lễ | Trả xe, phong bì đội bê tráp, người dẫn lễ | Trả cỗ, phong bì đội bê tráp nhà gái | Một người giữ toàn bộ tiền mặt mỗi bên |
| Vài ngày sau | Trả đồ thuê, cảm ơn người giúp | Trả bàn ghế, dọn dẹp, trả khay | Kiểm đồ thuê trước khi trả để khỏi mất cọc |
Nhìn bảng sẽ thấy hôm trước và sáng ngày lễ là lúc cần nhiều tiền mặt nhất. Đừng để đến sáng mới rút tiền: ngày lễ thường rơi vào cuối tuần, máy rút tiền gần nhà có thể hết tiền hoặc bạn không có thời gian ra ngoài. Chia sẵn phong bì từ tối hôm trước, ghi tên người nhận bằng bút chì ở mặt trong, đến lúc trao không bị nhầm.
Dự phòng cho lễ ăn hỏi bao nhiêu và vì sao
Lễ ăn hỏi là dịp hai nhà gặp nhau chính thức, nên hay có thay đổi vào phút chót: thêm vài người họ hàng muốn đi cùng, thêm một mâm vì hàng xóm sang chúc, thêm tráp vì phía ông bà muốn đủ lệ. Mỗi thay đổi nhỏ nhưng đều phải trả ngay trong ngày.
Mức dự phòng hợp lý là khoảng 10–15% tổng chi của riêng lễ ăn hỏi. Lấy mức cao nếu hai nhà ở khác tỉnh, vì chi phí xe và chỗ nghỉ dễ đội lên; lấy mức thấp nếu hai nhà gần nhau và số khách đã chốt chắc. Khoản dự phòng này nên để dạng tiền mặt chia vào hai ba phong bì, giao cho một người tin cậy trong đoàn giữ, để cô dâu chú rể không phải lo tiền trong lúc làm lễ.
Một điểm hay bị bỏ qua: nếu lễ ăn hỏi và lễ cưới cách nhau ngắn, phần dự phòng ăn hỏi không dùng hết nên chuyển thẳng vào dự phòng tuần cưới, đừng tính là "tiền dư" để mua thêm đồ.
Tình huống minh hoạ: lễ ăn hỏi của nhà anh Phong
Số dưới đây là số tròn giả định để minh hoạ, tính bằng đơn vị; không phải giá thực tế. Nhà anh Phong dự trù phần nhà trai cho lễ ăn hỏi, đoàn khoảng hai mươi người.
| Khoản | Cách tính giả định | Đơn vị |
|---|---|---|
| Tráp lễ | 7 tráp, mỗi tráp 2 đơn vị | 14 |
| Xe đưa đón | 2 xe, mỗi xe 3 đơn vị | 6 |
| Đội bê tráp nhà trai | Thuê đồ 2, phong bì 3 | 5 |
| Phong bì đội nhà gái và người dẫn lễ | Theo lệ hai nhà đã bàn | 3 |
| Ảnh, hương hoa, khoản lẻ | Gộp | 2 |
| Cộng trước dự phòng | 30 | |
| Dự phòng khoảng 10% | 30 nhân 10% | 3 |
| Tổng cần chuẩn bị | 33 |
Bảng không gồm tiền nạp tài và trang sức vì phần này do hai nhà thoả thuận riêng. Nhìn bảng, phần ngoài tráp (6 + 5 + 3 + 2 = 16 đơn vị) đã nhỉnh hơn phần tráp 14 đơn vị, đúng như nhận xét ở đầu bài.
Sai lầm hay gặp và câu nên hỏi bên báo giá tráp
Phần lớn hụt tiền ở lễ ăn hỏi đến từ chỗ hiểu sai báo giá trọn gói. Trước khi chốt, nên hỏi bên làm tráp:
- Giá đã gồm đội bê tráp và trang phục chưa, hay chỉ là đồ trong tráp?
- Có tính phí chở tráp đến nhà gái không, nếu ở xa thì tính thế nào?
- Khay, khăn phủ là thuê hay mua, trả lại khi nào, làm hỏng thì tính ra sao?
- Đồ trong tráp có được đổi theo lệ của nhà gái không, đổi thì giá có thay đổi?
- Nếu đổi ngày lễ, tiền cọc được giữ lại hay mất?
Sai lầm phổ biến nhất là so giá trọn gói của hai nơi mà không so phạm vi: một nơi đã gồm đội bê tráp và chở tráp, nơi kia chưa. Thêm một lỗi khác là nhà trai không biết lệ lại quả của nhà gái, nên không chuẩn bị khay và túi để mang về. Hỏi trước một câu, đỡ bối rối một buổi.
Lỗi thứ ba ít được nói tới: hai nhà bàn số tráp và tiền nạp tài rất kỹ nhưng không ai bàn số khách. Nhà trai tưởng đi mười lăm người, nhà gái chuẩn bị cỗ cho mười người, đến nơi thiếu chỗ ngồi và phải gọi thêm mâm. Hãy chốt số khách đoàn nhà trai bằng một con số cụ thể và báo cho nhà gái trước ít nhất một tuần, cùng lúc với việc chốt số tráp.
Câu hỏi thường gặp
Lễ ăn hỏi chiếm khoảng bao nhiêu phần trong ngân sách cưới?
Thường khoảng 15 đến 25 phần trăm tổng chi của cả đám cưới, tuỳ số tráp, quy mô cỗ và khoảng cách giữa hai nhà. Nếu hai nhà ở xa nhau hoặc làm lễ lớn, tỷ lệ này có thể cao hơn, cần tính riêng.
Tiền nạp tài có nên tính vào ngân sách cưới không?
Nên ghi thành một dòng riêng để biết dòng tiền, nhưng tách khỏi các khoản dịch vụ. Tiền nạp tài là khoản hai nhà thoả thuận, thường được nhà gái giữ hoặc trao lại cho đôi vợ chồng, nên bản chất khác tiền trả cho dịch vụ.
Nhà gái cần chuẩn bị những khoản gì cho lễ ăn hỏi?
Nhà gái thường lo phông lễ và trang trí, bàn ghế, mâm cỗ đãi khách, đội bê tráp phía mình, đồ lại quả và hương hoa bàn thờ. Nên lập bảng riêng cho phía nhà gái vì các khoản này rơi vào hôm trước và sáng ngày lễ.
Có nên thuê trọn gói đội bê tráp không?
Thuê trọn gói tiện vì đội đồng đều và quen việc, nhưng cần hỏi rõ giá đã gồm trang phục, đi lại và phong bì chưa. Nếu dùng bạn bè họ hàng thì tiết kiệm phần công nhưng vẫn phải lo trang phục, ăn sáng và quà cảm ơn.
Nên mang theo bao nhiêu tiền mặt trong ngày ăn hỏi?
Nên mang đủ cho các phong bì đã định cộng với khoản dự phòng khoảng 10 phần trăm chi phí lễ, chia sẵn vào nhiều phong bì. Giao cho một người tin cậy giữ, đừng để cô dâu chú rể tự cầm.
Nếu hai nhà ở xa, chi phí ăn hỏi tăng ở những khoản nào?
Tăng rõ nhất ở xe đưa đón, chỗ nghỉ qua đêm cho đoàn nhà trai, bữa ăn dọc đường và chi phí chở tráp. Nhiều nhà chọn gộp ăn hỏi với một lễ khác để giảm số chuyến đi, khi đó cần dự trù lại cả hai lễ.